emfron

2007-10-16T13:22:00.000+03:00

Δύο δρόμοι- δύο επιλογές

Εάν όλα τα άλλα αποτύχουν, η αθανασία πάντοτε μπορεί να εξασφαλιστεί με ένα θεαματικό λάθος.
Τζον Κέννεθ Γκάλμπρεϊθ (1908 - 2006)

Το γραφείο λιτό, σχεδόν σουηδικό. Ένας διάδρομος γυμναστικής στη γωνία. Το ράφι με τα πατρικά συγγράμματα.
Ο λάπτοπ βουίζει ελαφρά, καθώς γράφονται οι απαντήσεις στα δεκάδες εισερχόμενα μηνύματα.
Βουίζουν και οι σκέψεις, συνοφρυωμένες μαζί με τις ρυτίδες στο μέτωπο.
Δεν ήταν έτσι στην αρχή. Που είναι το θριαμβευτικό ξεκίνημα, από το άγαλμα του παππού στην Αχαϊα;
Το όραμα για τη συμμετοχική δημοκρατία, πως τσαλακώθηκε στα φωνασκούντα έδρανα της κοινοβουλευτικής ομάδας;
Μήπως ήταν θεαματικό λάθος, να εμπιστευτεί στρατηγικές του 1980 για να πάρει τι εκλογές του 2007;

***

Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία του 1960. Κοντά στην Καμάρα. Τον κρατούν ο πατέρας του και ο παππούς του.
Την είχε ξεχάσει. Αφήνεις πίσω, πολύ πίσω, την παιδική ηλικία και ανεβαίνεις τη γλιστερή σκάλα.
Τώρα τη βλέπει ξανά, δημοσιευμένη στα περιοδικά, μαζί με άλλα όχι και τόσο κολακευτικά. Ξέρει ότι έχει έρθει η ώρα του.
Τα χρυσόδετα νομικά χρονικά πίσω του αντανακλούν λάμψη ακαδημαϊκή.
Αρχίζει όμως να θολώνει η εικόνα του αντιπάλου. Δεν είναι ένα άτομο. Είναι ένα όνομα με μεταφυσικές διαστάσεις και αξιώσεις. Μια κατάσταση που θα ταίριαζε στο μπερδεμένο οικογενειακό δίκαιο και τη νομοθεσία των γονικών παροχών.
Τριβελίζει στο μυαλό του το ερώτημα: Η επέλαση στο Ζάππειο το βράδυ της ήττας μήπως ήταν λάθος θεαματικό; Μήπως οι δηλώσεις μετά από το κωμικό επεισόδιο του καφέ, στοιχίσουν ακριβά;

***
Δύο δρόμοι που θα χωρίσουν στα μέσα Νοεμβρίου.
Μια επιλογή για την ιστορία. Και μια για το χρονοντούλαπό της.

anp@fora.gr

2007-10-16T13:12:00.000+03:00

ΕΚΛΟΓΟΛΟΓΙΕΣ

Μερικά κείμενα προ των εκλογών που άργησαν να "ταχυδρομηθούν"...

«Τι ψηφίζεις» ή «γιατί ψηφίζεις»;

Το να είσαι στην πολιτική, είναι σαν να είσαι προπονητής ποδοσφαίρου.
Πρέπει να είσαι αρκετά έξυπνος για να καταλαβαίνεις το παιχνίδι και αρκετά χαζός για να νομίζεις ότι είναι σημαντικό.
Γιουτζήν Μακάρθυ

Όταν διαβάζεις αυτές τις γραμμές ο τρίωρος πολιτικός διάλογος, το debate της Πέμπτης, θα έχει ήδη περάσει στην πολιτική ιστορία της χώρας. Και από τα 78 λεπτά της τηλεοπτικής μονομαχίας του 1996 (με 1,9 εκατομμύρια τηλεθεατές) θα έχουμε περάσει σε μια άλλη διάσταση.
Η 6η Σεπτεμβρίου των 6 αρχηγών ίσως να επηρεάσει τη 16η των εκλογών.
***
Το ακούμε σαν κοινή διαπίστωση: οι εκλογές είναι «βουβές». Κανείς δεν μιλάει. Λίγοι, ελάχιστοι, ενδιαφέρονται. Πολλοί καταφεύγουν στην εύκολη ειρωνεία ή στον αβασάνιστο λαϊκισμό.
Πως θα μεταφραστούν τα υπάρχοντα υπόγεια ρεύματα του εκλογικού σώματος στην κάλπη; Να ένα καλό και σκληρό ερώτημα.
Οι απαντήσεις φευγαλέες. Ούτε και το υψηλό ιερατείο των επικοινωνιολόγων και των διαφημιστών έχει ξεκάθαρη εικόνα κι ας καμώνεται διαφορετικά.
***
Θα ευχόμασταν η μονομαχία στις οθόνες μας να ήταν μονομαχία ουσίας. Μακριά από ατάκες, εξυπνάδες, εμπρηστικές δηλώσεις.
Μακριά από την «οργή» της ιδιοτέλειας, από την «συμπόνια» των ποσοστών, από την «προοδευτισμό» της κάμερας.
Θα θέλαμε να ακούσουμε απλά και πρακτικά πράγματα. Για το τι θα έχουμε μπροστά μας στις 17 Σεπτεμβρίου. Για απαντήσεις που αφορούν το μέλλον της χώρας και όχι τη μελλοντική σύνθεση του κοινοβουλίου.
Για το πώς, εμείς εδώ στην περιλάλητη περιφέρεια, θα αναθρέψουμε τα παιδιά μας σε κοινωνίες ζωντανές και ανθοφορούσες.
***
Αλλιώς θα συμφωνήσουμε απόλυτα με τον παλιό αμερικανό βουλευτή των Δημοκρατικών και τις παρομοιώσεις του με το ποδόσφαιρο.
Και φυσικά το καίριο ερώτημα στρέφεται σε μας τους ψηφοφόρους: όχι τι ψηφίζεις, αλλά γιατί ψηφίζεις. Δηλαδή πως στοχάζεσαι και τι περιμένεις από τη ζωή σου.
****
******

Το απόγευμα της Τετάρτης: ελάχιστη ελπίδα στο μαύρο της απόγνωσης

Σιωπώντας μπορείς να πεις περισσότερα.
Ή τουλάχιστον να μη ψευτίσεις τόσο εξευτελιστικά.
Μετά την απίστευτη καταστροφή που η χώρα μας έζησε στο κορμί της, τι;
***
Να όμως που το απόγευμα της Τετάρτης οι πολίτες φώτισαν λίγο το μαύρο.
Έλληνες που ξεσηκώθηκαν με μηνύματα στο κινητό, στον υπολογιστή, με αφισούλες, από στόμα σε στόμα. Και ένα κίνημα βωβής διαμαρτυρίας, όλων των ηλικιών και των «αποχρώσεων» προσπάθησε να γεμίσει τις πλατείες και να φωνάξει με την παρουσία του για τα αυτονόητα. Για τη ζωή μας βρε αδερφέ, όχι για ποσοστά και δόξες.
***
Δεν πολυπιστεύω στην ξύλινη γλώσσα της «κοινωνίας των πολιτών». Η φθηνή κατάχρηση των όρων από ακόμα φτηνότερους δημοσιολόγους και επικοινωνιολόγους δεν με εντυπωσιάζει πια.
Πιστεύω όμως πως ο καθένας μας μπορεί να βάλλει κριτήρια στη ζωή του, να ζητήσει νόημα και ποιότητα, να παλέψει –έστω και λίγο- για αλήθεια.
Να μην τον υπνωτίζουν τηλεοπτικά πλάνα φτιαγμένα για βοοειδή και κουβέντες αχυροστόλιστες.
***
Και οι συγκεντρώσεις της Τετάρτης, με όλες τις ατέλειες τους, έδειξαν πως κάτι γίνεται. Μέσα από το μαύρο της απόγνωσης η ελάχιστη ελπίδα σιγοκαίει.

Περί εκατομμυρίων και πιστωτών

ΟΙ ΠΙΣΤΩΤΕΣ ΕΧΟΥΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΜΝΗΜΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΦΕΙΛΕΤΕΣ
Μπέντζαμιν Φράνκλιν

Μερικά νούμερα είναι απίστευτα.
Και μιλάω για αριθμούς. 70 εκατομμύρια ευρώ λέει θα φτάσει η έκτακτη προεκλογική κρατική επιδότηση στα κόμματα του ελληνικού κοινοβουλίου.
70. Εκατομμύρια. Ευρώ.
Μιλάμε για τον απόλυτο σωφρονισμό της οικονομικής μας ζωής.
Και σαν να μην έφτανε αυτό διαβάζουμε στην Ελευθεροτυπία (που βιάστηκε παρ’ όλα αυτά να χρησιμοποιήσει μπόλικη πράσινη λαδομπογιά) πως το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, διαπραγματεύεται με αρκετές τράπεζες τη σύναψη δανείου 300 εκατομμυρίων ευρώ.
Δεν είναι μόνο ο προκλητικός χορός των πολλών μηδενικών, δεν είναι μόνο το που θα πάνε τόσα εκατομμύρια.
Είναι οι υποθήκες, φανερές και αφανείςπου μπαίνουν, αντίβαρο στη γερή μνήμη των πιστωτών.
Διάβαζα πρόσφατα μια εύστοχη ανάλυση για τα κόμματα καρτέλ:
«Καθώς οι μεγάλες πολιτικές μάχες εκλείπουν και τα όρια των πολιτικών στόχων συγχέονται, μοιάζουν οι συνθήκες ιδανικές για τη δημιουργία ενός ολιγοπωλίου (Cartel) όπου όλοι επιβιώνουν και όλοι τρέφονται! Τα κόμματα δεν είναι πλέον ενώσεις πολιτών, αλλά εταιρικά σχήματα επαγγελματιών». Εξηγεί πολλά, νοοτροπίες και καταστάσεις.

*****

«Οι πιστωτές έχουν μεγαλύτερη μνήμη από τους οφειλέτες». Πόσο ταιριαστό αυτό για τις μέρες τούτες, με μια διαφορετική ερμηνεία. Όπου πιστωτές, ο ελληνικός λαός- το περιώνυμο εκλογικό σώμα. Και οφειλέτες, οι υποψήφιοι 300 της βουλής και της πολιτικής μας σκηνής οι πρωταγωνιστές.

2007-10-16T13:03:00.000+03:00

Περιηγήσεις που αναπαύουν

Ο καφέ φάκελος με τα τρία πολύχρωμα γραμματόσημα έφτασε στην εφημερίδα εκ της γείτονος πόλης.
Πολυαναμενόμενο το περιεχόμενο.
Βιβλιαρίδιο, λίαν ωφέλιμο και καλλιγράφο στα εσώψυχά του.
Από τον φίλο και συνοδοιπόρο στα αθωνικά Βασίλη Π. Καραγιάννη και τις εκδόσεις της ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ:
«Αμαρτήματα κατά συρροήν στον Άθω- έξι περιηγήσεις». Κοζάνη Ιούλιος 2007.
***
Γύρω μας παντού οι πυρκαγίες, υποβοηθούμενες από τους γκαζοτενεκέδες της ανικανότητας. Το γνωστό ρηχό θεατρικό σκηνικό της πολιτικάντικης αρλουμπολογίας και της δήθεν επικοινωνιακής μεγαλορρημοσύνης.
Χρήσιμο, αν όχι σωστικό, λοιπόν το αντίδοτο. Ένα καλογραμμένο βιβλίο, αντισηπτικό της περιφερειακής μας «πολιτισμικής» ουτιδανότητας.
***
«Ρινίσματα αισιοδοξίας» καταπώς λέει ο και ποιητής, δημιουργός του οδοιπορικού.
Γραμμένο με αγάπη και πασπαλισμένο με φιλοπαίγμον αστραποβόλημα, στοιχειοθετημένο με γνώση και προσφερόμενο τοις εντευξομένοις.
Η φωτογραφία του Αλέκου Βατάλη από τον εσπερινό εκείνο, στο εξώφυλλο.
Αφιερωμένο στον πολύπειρο «συμβαδιστή» Νικόλαο Κούρτη.
***
«Μου ανάπαυσες το λογισμό» λένε στο Όρος, σαν την καταλλαγή μετά από φουρτούνα. (Αναπαύομαι= βρίσκομαι σε ειρηναία κατάσταση, αποτέλεσμα της αδρανοποίησης των αντιθέτων προς το θείο θέλημα λογισμών. Δωροθέου Μοναχού ΤΟ ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ τόμος Β).
Έτσι και οι περιηγήσεις τούτες που αναπαύουν, κλείνοντας τον Ιούλιο μας με τον καλύτερο τρόπο.

2007-07-25T13:52:00.000+03:00

Αγιοκοσμίτικα ακούσματα

Το κείμενο που ακολουθεί γράφηκε για την ωραία έκδοση του ΦΙΛΟΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ ΓΡΕΒΕΝΩΝ, με παραδοσιακά τραγούδια από το Τσιράκι.

Μικρό Επιλογικό
Ένας μικρός τόμος από ένα μικρό χωριό της Δυτικής Μακεδονίας. Σαν σκάλισμα περίτεχνο σε πέτρινο φορούσι τζακιού ή σε πυξάρι.
Ακούσματα παλιακά, λόγος και ασπρόμαυρες φωτογραφίες, τραγούδι και η σιγαλιά του αληθινού.

Το πολλές φορές και με πολλές αφορμές καταφρονεμένο δημοτικό τραγούδι, αντιστέκεται, μας μιλά ακόμα, μας ξεσηκώνει. Και αυτό γιατί είναι το αρχιτεκτονικό σχέδιο της ψυχής μας. Αυτό αλάθητα μάς οδηγεί κει που πρέπει.

Καλό να βλέπεις και σήμερα προσπάθειες και αγωνίες με φιλότιμο, όπως τούτο το βιβλίο και τα τραγούδια που το σιγοντάρουν. Καλό γιατί μας φέρνουν ξανά κοντά σε κείνα από τα οποία ήπιαμε το γάλα το μητρικό, στις απαρχές της προγονικής ρίζας.

Διαβάζοντας αυτές τις σελίδες, με κέντησε ξανά η μνήμη της γιαγιάς, 20 τόσα χρόνια πριν, να μου τραγουδάει:
«Τι ήθελες, τι γύρευες κυρ Δημητράκη μου στο έρημο Γαρδίκι».

Δημοτικό τραγούδι, δηλαδή καλλιτέχνημα προσωπικό μα και της συλλογικότητας απόσταξη (των Ελλήνων οι κοινότητες), ήταν και κάθε πτυχή της καθημερινότητας στο Τσιράκι: τα πετροκοσμήματα του Βράγγα, το γνέσιμο στο πεζούλι, τα όργανα να βαράν στο καφενείο την Αγιά Παρασκευή, οι γυναίκες να χορεύουν την Πασχαλιά, τα μαυρομάντηλα κι ο τρόπος ο αρχέγονος της μπάμπως.

Σαν να φώναζε ο τόπος, μέσα σε χρόνους δύσκολους, «χαρείτε να χαρούμε».

Κόσμημα του χωριού μας, ο σταυρός του αγίου που μας χάρισε το όνομα του.
«Σταυρόν σύμβολον, της θείας αγαθότητος, πηγνύεις Άγιε» μελωδεί ο μακαριστός Μικραγιαννανίτης γέροντας Γεράσιμος στην ακολουθία του Αγίου Κοσμά. Σταυρός φτιαγμένος από ταπεινό υλικό. Κι όμως μας αγιάζει μέσα στους αιώνες.

Έτσι και η ψυχή του τόπου μας όταν μαστορεύει ταπεινά και αληθινά, τότε φωτίζει. Είτε στην πέτρα, είτε στο τραγούδι. Και στη ζωή.

Έτσι και οι μνήμες, απαλά μας φωτίζουν μέσα από τέτοιες σελίδες. Σαν εκείνη τη βροχή που έπεφτε πάνω από το κατώι, ήχος που ακόμα συνοδεύει τα όνειρά μου.

anp@fora.gr

2007-07-25T13:47:00.000+03:00

Βιβλιοφωτιές

Αληθεύει;:
Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων
κ. Μαριέττα Γιαννάκου: «εάν διαφωνείτε με το βιβλίο της Ιστορίας,
μην ψηφίζετε Νέα Δημοκρατία στις εκλογές!» (18 Μαίου 2007, Hellenic Centre, Λονδίνο).
***
Περίεργο πράγμα πως μπορεί να σε «καταφέρει» ένα βιβλίο, να σε τουμπάρει, να σου αλλάξει τους σχεδιασμούς και γιατί όχι τα φώτα.
Το περιβόητο πλέον βιβλίο Ιστορίας της 6ης Δημοτικού (ναι, δημοτικού) έχει ξεσηκώσει θύελλες και ακόμα καλά κρατεί το βίαιο των ανέμων.
Από τη μια πλευρά καλό μας κάνει, αφού δείχνει να μην έχει ψοφήσει ακόμα το ανοσοποιητικό σύστημα της Ελλαδίτσας.
Ζώστηκαν πολλοί και τα ξεχασμένα, ψιλοσκουριασμένα δίκαννα του ψευτοδιανοουμενισμού και του άκοπου διεθνισμού και βγήκαν στο κυνήγι.
Αλλά τα βρήκαν σκούρα. Και είτε είναι ο Στάθης με τον Ναυτίλο του, είτε ο Γιανναράς με τη στήλη του, ή ο Ζουράρις με τα «ΒΕΒΗΛΑ, ΚΙΒΔΗΛΑ, ΣΚΥΒΑΛΑ» του (από τις καλές εκδόσεις Αρμός), ή το ψηφιακό antibaro.gr, το χάνι της Γραβιάς κράτησε για μια ακόμη φορά.
Βέβαια, το ότι τα κόμματα σφυρίζουν αδιάφορα, ή (ακόμη πιο ύποπτα) πιάνουν τον ίδιο ήχο, δεν είναι κι ότι καλύτερο. Είπαμε καλοκαιράκι έχουμε, θέατρα και θεατράκια γυρίζουν ανά την επικράτεια αλλά τέτοια κολπάκια δεν θα κόψουν και πολλά «εισιτήρια» στην κάλπη (αν, ο πολίτης σκεφθεί αληθινά κι όχι προβατοειδώς).
Οι βιβλιοφωτιές θέλουν καλούς και τολμηρούς πυροσβέστες.

Υ.Γ. 1 Το διάβασα και μου άρεσε (Στάθης, Ελευθεροτυπία): Ο «ναυτίλος» εύχεται στον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο καλήν ανάρρωση. Και σιδερένιος! (μόνον κατά την υγεία, Δέσποτα! κατά τα άλλα, πράος κι ευρύχωρος όπως η παλάμη του μικρού παιδιού, όταν χαϊδεύει) - με το καλό, σε περιμένουμε...

Υ.Γ. 2 Να ευχαριστήσω τον βουλευτή και υπουργό μας Χρήστο Φώλια για την άμεση και ευαίσθητη απάντηση στο άρθρο μου.
Και να τον διαβεβαιώσω γι’ αυτό που ήδη γνωρίζει: πως εδώ, στις σελίδες των ΧΡΟΝΙΚΩΝ, παλεύουμε για να ομορφύνουμε τη ζωή μας, με τον τρόπο που είχαμε τάξει – χρόνια πριν- από το 1ο φύλλο, με ποιότητα και ευθύνη.

2007-07-09T12:54:00.000+03:00

Μνημείο Υπομονής

Το μοναστήρι της Ζάμπορδας στάθηκε ακατάλυτος πύργος, τείχος και εδραίωμα της Ορθοδοξίας καταπάνω στους μωχαμετάνους. Αν δεν υπήρχε αυτό το θεοσκέπαστο φρούριο, θα τούρκευε όλη η Μακεδονία…..
….Κλαίγει η ψυχή σου βλέποντας αυτά τα σεβάσμια κι αγιασμένα χτίρια ρημαγμένα, παρατημένα στην αλησμονιά, ασυμπόνετα, δίχως αγάπη.
«Τις δώσει οφθαλμοίς μου πηγήν δακρύων, και κλαύσομαι τον λαόν τούτον;»
***
Αυτά, ανάμεσα σε πολλά όμορφα άλλα, έγραφε πριν 50 τόσα χρόνια ο Φώτης Κόντογλου («O Άγιος Νικάνωρ και το Μοναστήρι του στη Ζάμπορδα»).
Το μοναστήρι πέρασε πολλά.
Ήλθε και ο σεισμός του 1995.
12 χρόνια πριν.
Πάλεψε η μητρόπολη, με την οικονομική συνδρομή-αποκλειστικά- του λαού που ευλαβείται τον Άγιο. Και λέω αποκλειστικά, γιατί καμιά δημόσια υπηρεσία ή φορέας δεν μπήκε στον …κόπο να δώσει κάτι για το ξανακτίσιμο του.

***
Αναστηλώθηκε λοιπόν κι αγιογραφείται. Προσδοκά να γίνει ξανά φροντιστήριο και ιατρείο ψυχών.
Παραμένει όμως τραύμα ανοικτό το παραμελημένο καθολικό, ο κεντρικός ναός της Μεταμόρφωσης του Κυρίου. Μεταβυζαντινό στολίδι, μοναδικό μνημείο για τα Γρεβενά, με τις εκπληκτικές αγιογραφίες της σχολής του Φράγκου Κατελλάνου.
Τι μπορώ να γράψω παραπάνω. Τόσες φορές μέσα από τις σελίδες τούτες φωνάξαμε για τα αυτονόητα.
Ταιριάζουν οι λέξεις του Κόντογλου «αλησμονιά, ασυμπόνετα, δίχως αγάπη».
Εμφανίζονται κωδικοί κονδυλίων, ακούγονται εντυπωσιακά ποσά, εξαγγέλλονται πολλά και… δεν γίνεται τίποτε.
1997, 2005, σήμερα. Αποφάσεις, μελέτες, εγκύκλιοι, επιδοτήσεις. Όλα στα χαρτιά.
Και το καθολικό του Οσίου, στεγασμένο «επαρκώς» με κείνο της άφθαστου αισθητικής στέγαστρο, μέσα στην σιωπή.
Μνημείο υπομονής.
Έως πότε;

2007-06-18T09:04:00.000+03:00

Ρεβανί τηλεοπτικό
Παραδοσιακή συνταγή

ΥΛΙΚΑ
1 κιλό υποκρισία (όσο παραπάνω τόσο καλύτερα)
650 γραμμάρια δήθεν και τουπέ
2 αυγά αποκαλύψεων
350 γραμμάρια λιωμένο συμπονετικό βλέμμα
1 κιλό σιμιγδάλι ζούγκλας ή
2 κιλά αλεύρι κίτρινου τύπου
1 κουταλάκι του γλυκού μπουρδολογίας
1 κουταλάκι τσαγιού «δεοντολογίας»
λίγο χυμό «μαϊντανών» (αφθονούν)
2 φλιτζάνια ολόκληρα βλακείας
1 κουταλιά σούπας «εγκυρότητας»

Για το σιρόπι
1300 γραμμάρια πολιτικών με IQ ραδικιού
653 γραμμάρια τηλεδιασημοτήτων
2 βανίλιες ξανθιές
½ τόνο λεμόνι ευρώ επιχορηγήσεων
3 κούπες αδιάβαστων κι αγράμματων δημοσιογραφίσκων

ΕΚΤΕΛΕΣΗ
Δουλεύουμε καλά τη βαρεμάρα του θεατή (κατά προτίμηση λοβοτομημένου, π.χ. έλληνα ψηφοφόρου).
Προσθέτουμε το μείγμα των υλικών μας (γερά δεμένο: χαζομάρα + συμφέρον + το αήττητο της βλακείας). Ανακατεύομε, ετοιμάζοντας το συνυπεύθυνο σιρόπι.
Ζεματίζουμε τη νοημοσύνη των συμπολιτών μας.
Να μην ξεχάσουμε πως απευθυνόμαστε σε χορτοφάγα θηλαστικά.
Ψήνουμε στους 200 βαθμούς αφασιακής επικαιρότητας και έκτακτης ανοησίας.
Όταν είναι έτοιμο, σερβίρουμε αχνιστό και μυρωδάτο στα τηλεπαράθυρα της οργής.
Καλή χώνεψη.

anp@fora.gr

2007-06-14T10:09:00.000+03:00

Εργαστήρια ευαισθησίας

Το γραφείο μου στολίζουν, τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές, δυο όμορφες φιάλες κόκκινης και υποκίτρινης απόχρωσης.
Δυο μικρές φιάλες με σπιτικό λικέρ, προϊόν ενός εργαστηρίου πραγματικής παιδείας και μαθητών με απόδοση που πραγματικά διαφέρει.
***
Ο φίλος Γιάννης τις προάλλες με σταμάτησε για να με «ειδοποιήσει» (όπως πάντα ευαισθητοποιημένος) για μια εκδήλωση - έκθεση που άξιζε την πραγματική προσοχή όλων μας.
Το Εργαστήριο Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης Γρεβενών (με την πολυεπίπεδη δράση του) διοργάνωσε έκθεση, θα την χαρακτήριζα δημιουργικής ομορφιάς, των Εργαστηρίων Κηπουρικής και Εικαστικών, που έγινε στο Πνευματικό Κέντρο Αλεξάνδρου Λαδά. Έτσι μπορέσαμε έστω και για λίγο να θαυμάσουμε το τι μπορούν να καταφέρουν δάσκαλοι και μαθητές που μαζί δουλεύουν με αγάπη. Ο νόμος μιλά στεγνά για άτομα «με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες». Και εμείς βλέπουμε πρόσωπα με αέρα και πνοή ευαισθησίας, που μας κάνει και μας να αναπνέουμε καλύτερα.
***
Βροχή με άγριες διαθέσεις μας συνόδευε στην πρωινή επίσκεψη, μαζί με την Ευαγγελία που πολλαχού δίνει Ελπίδα.
Μας ξενάγησαν καθηγήτριες, με έκδηλη την περηφάνια για τα παιδιά τους.
Και έτσι χαρήκαμε μαζί τους τον καρπό μίας όντως άξιας παιδείας.
Χρώματα και εικαστικά καλλιτεχνήματα, φυτά και άνθη που βγήκαν από χέρια γεωπονίας έμπειρα, ηδύποτα και μικροκοσμήματα με χάρη.
***
Κι όλα αυτά με μια διακριτικότητα που πιστοποιεί τη γνησιότητα τους, μακριά από επισημότητες και δήθεν.
***
Χάριν αποδίδωμι, για αυτές τις μικρές ηλιαχτίδες στην κατά τ’ άλλα βροχερή πραγματικότητα μας.
anp@fora.gr

2007-06-14T09:55:00.000+03:00

Αγιορείτικη πραγματολογία

Του Β.Π.Καραγιάννη

Α. ΜΕΡΑ ΠΡΩΤΗ Παλαιό Η./21Απριλίου –Νέον Η./4 Μαίου

Τω αυτώ μηνί ΚΑ’ μνήμη των αγίων Ιερομαρτύρων Ιαννουαρίου επισκόπου, Προκούλου, Σώσσου και Φαίστου των Διακόνων, Δισιδερίου Αναγνώστου, Ακουτίου και Ευτυχίου• τη αυτή ημέρα μνήμη της αγίας Αλεξανδρίας ή Αλεξάνδρας της βασιλίσσης και των θεραπόντων αυτής, Απολλώ, Ισαακίου, και Κορδάτου• μνήμη του εν αγίοις Πατρός ημών Μαξιμιανού Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως (Μαξιμιανός ουχ’ ο παμφάγος λύκος/Αλλ’ ο τροφεύς τέθνηκε της Εκκλησίας)• οσαύτως μνήμη Οσίου Πατρός ημών Αναστασίου του Σιναϊτου (Αναστάσιος εν Σινά Μωσής νέος/και πριν τελευτής τον Θεόν βλέπειν έχει).1

Ταχύπλοον. Ακριβώς την 3ην πρωινή κοσμική και 9ην αγιορείτικη με έκτακτους συντρόφους αριστερόν μια πλευροδυνίαση αρχομένη αποβραδίς, κεντρικόν μια εν εξελίξει βρογχίτιδα, τακτικούς δεξιό τον Αλέξανδρο Β. (εορτάζει στις 30 Αυγούστου κι όχι τον Μάρτιο), όπισθεν τον αδελφό Νικόλαο Κ. πολυ-αθλητήν του αγ. Ορους (105 οι Είσοδοί του μέχρι σήμερα) και τον νεοεισαχθέντα, μαθητευόμενό στην παρέα, Αντώνιο Π. από Γρεβενά, όμορον δ/ντη εντύπου γλυκού γραπτού λόγου. Με το γεραρό Ι.Χ. στην Ουρανούπολη ώρες 3 σχεδόν. Να μας περιμένουν τα διαμονητήρια – προσκλήσεις των Μικραγιαννανιτών αδελφών (ήδη 25 ευρώ παρακαλώ) και στο Ταχύπλοον «Μικρά Αγια Αννα», λες και πάμε στας νήσους του αιγαίου τουρισμού. Η «θάλασσα του πρωιού» της Ουρανουπόλεως ήσυχη, καθαρή και τα ένδον ασημαντόψαρά της να την σχίζουν σε όλες τις κατευθύνσεις δίχα, καθέτως, πλαγίως, οριζοντίως αλλά πάντα κοπαδιαστά
Αρσανάς Αγίας Αννας Το δεύτερο μεγάλο λιμάνι του Ορους μας ξεφορτώνει όλους, φυτεύματα, πρόσφορα, τσιμέντα, εργαλεία, μοναχούς, κοσμικούς, κατά σειράν αξίας χρήσης η αναφορά. Γλυκύτατοι κι ειλικρινείς χαιρετισμο-ασπασμοί με τον π. Νεκτάριο που αναχωρεί για τα έξω.
Αξιότιμος κ. Καστάνης (μουλάρι μεταφοράς μας). Ημίονος εν μεταφορά ανθρώπου σε ανηφόρα υπέχει θέση ελλόγου όντος, φορές πλέον λογικού του αναβάτου. Γι αυτό δεν έχασε το δρόμο των σκαλοπατιών κι αναγκάστηκα να πληρώσω δι’ ανηφορο-πεζοπορίας τον εγωισμό μου και τον αλάνθαστο της ματαιότητάς μου. «Φορτωμένο το ζώο και καβάλα» με χαιρέτησε αγιορείτικα σαρκαστικά, κατερχόμενος μοναχός. Ακόμα ντρέπομαι για την παρατήρηση. Σκήτη Μικράς αγίας Αννας. Μετά την καθιερωμένη στάση στη βρύση Αγίας Αννας, όπου περίμενε από ώρα η λοιπή συμπροσκυνηματική Τριάς που φορτωμένη, όπως πάντα κι ανδρεία, ανέβηκε την τσιμεντο-ανηφόρα, πεζή, προς τον τόπο της ενιαύσιας, ημερήσιας μετανοίας μας. Οι καθιερωμένες αγάπες που από την πολυκαιρία απέκτησαν την πατίνα του καιρού και της γνησιότητας, πράγματα καθόλου αυτονόητα σ’ αυτούς τους χώρους. Ο π. Πρόδρομος με τις τραπεζοκομικές του μαγγανείες, ο π. Ευθύμιος με τις αγαπητικές του εν γένει κι εν είδει χαρές. Κι όλα κατ’ ευχήν θεού με τους δύο όμως πρώτους επιστήθιους συντρόφους να παραμένουν κολλημένοι στο φθοροποιό τους διακόνημα.
Αρχάγγελοι. Γειτονικό κτιριακό συγκρότημα στην αρμοδιότητα της Σκήτης, που μας μαζεύει τ’ απόγευμα ένθα ξαπλωμένοι και με τη θάλασσα του Σιγγητικού μπροστά μας κοσμολογούμε μετά πλήξεως και θεολογούμε μετ’ ευτελείας (εκ πνευματικής αδυναμίας εννοείται κι όχι εκ προθέσεως). Ετοιμος τάφος εν αναμονή σώματος κοσμικού, του πρώην Διοικητού Ορους («Επιτέλους εστεγάσθην» σημειώνει), αν τα καταφέρει φυσικά μεταθανατίως ζωή να ‘χει τώρα. Ο π. Νικηφόρος μετά την «Αλβανίδα» του, μας δείχνει σε φωτογραφικό άλμπουμ την ιεραποστολή του εκεί, ελιμενίσθη εδώ, στο πιο ωραίο, ορεινό λιμάνι του Ορους και καταπιάνεται - τέλειωσε δηλαδή- την ογκώδη «Ιστορία της Αθωνιάδους Σχολής».
Δανιηλαίων ζωγραφικός οίκος. Δεν ακολούθησα την Τριάδα στην καθιερωμένη, απογευματινή επίσκεψη στη γειτονική Σκήτη. Τους έβλεπα να πηγαίνουν και να έρχονται. Στο μονοπάτι ένας ημικαλόγερος άφοβος, απομακρύνει χωρίς έχθρα ένα φίδι που χαζολογεί στο μεσημέρι.
Σπηλαιοεκκλησία, Διονυσίου Ρήτορος και Μητροφάνους (κτιτόρων της Σκήτης). Μισός βράχος και μισή εκκλησία. Το κλειδί πάνω στο εξωτερικό υπέρθυρο. Θα μπεις, θα ν’ ανάψεις τα κεριά, θα προσκυνήσεις, θα εξέλθεις.
Αναστοχασμοί επί μνήματος Γεράσιμου Μικραγιαννανίτη. Κάθε χρόνο θα μείνεις μόνος ενώπιον του περίτεχνου τάφου. Κοιτώ χωρίς να σκέφτομαι άλλο τι. Από κει παίρνεις μια ευλογία, πνευματικής δημιουργίας σε ό,τι μπορείς και όπως μπορείς να καταπιάνεσαι εγκοσμίως. Δεν είναι άγιος των προσευχών και των διαμεσολαβήσεων. Είναι από τους νεότερους αναφανέντας αγίους των εκκλησιαστικών, ποιητικών γραμμάτων κι αυτό μετρά για μένα περισσότερο.
Εσπερινός στον καθολικόν της Κοιμήσεως Θεοτόκου. «Καμαρούλα μια σταλιά 2Χ3» αλλά τόσον ευρύχωρη! Στον κόσμο ονειρεύομαι αυτή τη στιγμή σ’ αυτό τον μικρό καθολικό, που ακούγονται μέχρι και οι σκέψεις μας, ελλείψει νοεράς προσευχής που είναι μάλλον δύσκολο να την ενβιώσουμε. Οταν πας ν’ αφεθείς στα θεϊκά να ‘σου τα κοσμικά που εισβάλλουν σφήνες Οι μοναχοί πηγαινοέρχονται στο ψαλτο-στασίδι. Αφήνουν και πιάνουν το κορδόνι του τυπικού και των ήχων με άνεση, οικειότητα, συνήθεια (τόσες φορές, τόσα χρόνια), ακόρεστοι. Αυτή κι αν είναι τράπεζα αχορτασίας της ψυχής λίγο πριν την άλλη του σώματος και του ιερο-σεφ π. Προδρόμου. Που είναι πιό νόστιμα;
Υπνος. Πάντα μετά ροχαλητών, ευλογημένος σ’ αυτές τις ιερές μονιές.

Β. ΜΕΡΑ ΔΕΥΤΕΡΗ Π. 22/ Ν. 5

Τω αυτώ μηνί ΚΒ’, μνήμη του Οσίου Πατρός ημών Θεοδώρου του Συκεώτου Επισκόπου Αναστασιουπόλεως (Φαίνεται δε, ότι δεν εγεννήθη ο άγιος ούτος με τρόπο τίμιο και επαινετό, νόθος γαρ ήτον και σκότιος. Επειδή η μήτηρ του Μαρία, με το να ήτον ωραία, ετράβηξεν εις τον έρωτά της ένα ταχυδρόμο βασιλικόν κ.λπ.) Τη αυτή ημέρα ο άγιος Μάρτυς Νέαρχος πυρί τελειούται• μνήμη της προς Χριστόν γνωρίσεως του Αγίου αποστόλου Ναθαναήλ, ός έστι Σίμων ο Ζηλωτής.

Προς Λαύρα πεζή. Ελεύθερος πάσης ενοχλήσεως τώρα νιώθω να εισήλθα στο Ορος! Νικόλαος, Αλέξανδρος, Αντώνιος εφήμεροι οσιο-βαδιστές. Κάθε είσοδος στο Ορος ως γνωστόν διαγράφει στον τελικό ισολογισμό της Κρίσεως μια μεγάλη αμαρτία. Οσοι βαδίζουν όμως το Ορος, τυγχάνουν μιας εφήμερης οσιότητος και φυσικά ειδικής ευλογίας υπό της θείας και φυσικής φύσεως. Οταν βγουν ή δεν περπατούν αίρεται η οσιότης τους. Κι αυτοί περπάτησαν εφτά ώρες διασχίζοντας την μισή οδοιπορική ωραιότητα του Ορους.
Καθολικόν αγίας Αννης Λίαν πρόσχαρος ο υπαίθριος αρχοντάρης. Προσκύνηση της θαυματουργού εικόνας κυρίως για τις ασυλλαμβάνουσες γυναίκες αλλά και τις επίτοκες. Πολλά τα κεριά που ανάβω. Κατηφόρα για το λιμάνι και πάλι από άλλο δρόμο άρα κι α-μούλαρος λανθάνω.
Περίπλους ακρωτηρίου. Με μια παρέα χάνων αγιο-τουριστών. Τους ξεναγώ μετ’ εμφάσεως, ότι στα μάτια τους είμαι παντογνώστης αν κι ημιμαθής στον περίπλου του ποδιού επί των αγρίων βράχων, κελλιών, ερειπίων, σπιτιών, Καυσοκαλυβιωτών κι άλλων τερατωδών μοναχικών αθλητών της άσκησης, της προσευχής της συντριβής κάθε μορφής εγώ. Εκ των υστέρων διαπίστωσα κάποια λάθη μου. Θάλασσα κάτι μεταξύ λαδιού καντίλας και φαγητού. Λαύρα είδον, σία κι αράξαμε στο μικρό λιμάνι ίδιο με δροσερή κι υπήνεμη αγκαλιά. Ούτε καν το μικρό μονοπάτι από τον αρσανά προς τη Μεγίστη Μονή, πήρα. Στριμώχτηκα στο λεωφορειάκι για τους αναξιοπαθείς επισκέπτες, δηλαδή όλους τους συμπλόους του ταχυπλόου. Ετσι κι εγώ διέπλευσα τη μισή ωραιο-αγριότητα του Ορους
Τερατολογίες τουριστών. Ακούγονται παντού από την ανεξέλεγκτη κοσμική αφέλεια, η οποία περιφέρεται, συνήθως πνευματικά ανυπόδητη κι ανερμάτιστη στο Ορος. Οπως λ.χ. το χιλιόχρονο (!) κυπαρίσσι της Λαύρας που χρειάζονται, λέει ο ηλιθιο-τερατολόγος ...δέκα άτομα για να αγκαλιάσουν τον κορμό, ενώ επί του πραγματικού τρεις κι ένας μονόχειρ φτάνουν. Η ευπιστία ακολουθεί το προηγούμενο αμάρτημα. Αν πεις μετ’ εμφάσεως ότι από δω φαίνεται και η ...Κρήτη κάποιοι θα προσπαθήσουν να την δουν στον ορίζοντα! Αφέλειες συγχωρητέες.
Λαυριώτικοι εσπερινοί
α) Παραμονή αγίου Γεωργίου. Επί του ορθίως -κόσμος κοσμικός πολύς- στο παρεκκλήσι του αγίου, σ’ ένα από τα χαοτικά του Μοναστηριού κτίρια. Νυστάζω και κινητο-φλυαρώ. Στο βάθος κάτι ακούγεται από την ακολουθία. Με την απόλυση κόλλυβα εξαιρετικά, καρύδια άσπαστα από το καλάθι, μια γουλιά κρασί. Εθιμο της γιορτής. Ευλογίες.
β) Επανάληψη εσπερινού στο Καθολικό. Μεγάλη δόση εσπερινών ύμνων πήραμε. Αλλά ο άγιος Γεώργιος, ο φερώνυμος άγιος των μισών Νεοελλήνων, είναι μέγας, δε λέω του αξίζει η διπλή δόσις.
Λείψανα. Φάε ό,τι νόστιμα σου ρίχνουν, κι αμέσως μετά προσκύνα ό,τι με πίστη σου δείχνουν. Μην κάνεις τον έξυπνο γιατί δεν τα βγάζεις και πέρα με κανέναν απ’ όσους εγκαταβιώνουν εκεί. Ακόμα και με τα εξ αντικειμένου ολιγόνοα, μοναχικά οντάρια. Με ιδιοτελή ευλάβεια προσκυνώ την κάρα του Μ. Βασιλείου ενώ τα άλλα αντιπαρέρχομαι με προσκυνηματική ουδετερότητα.
Ολονυκτία. Από τις ακολουθίες που δε παρέστην ποτέ άχρι τέλους. 9 βράδυ με 3 το πρωί. Απόντες από κει αλλά παρόντες στον ύπνο.

Γ’ ΜΕΡΑ ΤΡΙΤΗ Π.23/ Ν.6

Τω αυτώ μηνί ΚΓ’. μνήμη του αγίου ενδόξου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου Τροπαιοφόρου• τη αυτή ημέρα ο άγιος Μάρτυς Ανατόλιος ο στρατηλάτης ξίφει τελειούται• ο άγιος Μάρτυς Πρωτολέων ο στρατηλάτης ξίφει τελειούται• ο άγιος Μάρτυς Αθανάσιος ο από μάγων ξίφει τελειούται (Αθανάσιος φαρμακός τομήν κάρας,/Ψυχής νοσούσης εύρε φάμακον ξένον)• ο άγιος Γλυκέριος ο γεωργός ξίφει τελειούται• ο άγιος Μάρτυς Ουαλέριος ξίφει τελειούται• οι άγιοι Μάρτυρες Δονάτος και Θερινός ξίφει τελειούνται• ο άγιος Νεομάρτυς Γεώργιος, ο μαρτυρήσας εν πόλει ΠτολεμαΪδος (όχι του νομού Κοζάνης φυσικά) εν έτει αψνβ’ (1752) μαχαίραις κατακοπείς τελειούται• του αγίου Νεομάρτυρος Λαζάρου του Βουλγάρεως, αθλήσαντος εν έτει 1802.

Λεωφορεία στη σειρά. Ορθρου βαθέως, δίπλα από το ελικοδρόμιο, επιβίβαση σ’ αυτά τα οποία έχουν αλλοδαπούς πλην ορθόδοξους οδηγούς, πορεία άνωθεν και προς το κέντρο.
Αγίασμα Αθανασίου αθωνίτη. Στροφή και στάση. Χτύπησε, λέει η μυθο-ιστορία, με τη βακτηρία το βράχο ως άλλος βιβλικός Μωυσής- κι ανέβλυσε ύδωρ ζωοποιόν και ζείδωρον. Πίνεις αδίψαστος από κει γιατί δεν ξέρεις ή γιατί ένδον του Ορους όλα τα πιστεύεις, δεν έχεις να χάσεις και τίποτα. Αν μάλιστα κερδίσεις, χαρά Θεού.
Ιβήρων αρσανάς που παρκάρουν αγιο-ταξί και λεωφορεία. Κατευθείαν στην Τράπεζα. Μετά στην κατάφορτη με αναθηματικές ικεσίες Πορταϊτισσα• π. Παύλος, κοζανίτης, μας δίνει ευλογίες. Μια παρέα επίσης κοζανιτών, πρωτάρηδων αυτοσχεδιάζει πορείες προς τα κάτω. Στο πωλητήριο ενθυμημάτων ο γέρων μοναχο-πώλης απαγγέλλει στον Αντώνιο αγγλιστί Σαίξπηρ «Μάκβεθ»:The Queen is dying my lord. «Αββάς Ισαάκ ο Σύρο•. Ενα πλησίασμα στον κόσμο του» του ιβηρίτη προηγούμενου υπερλογίου αρχιμ. Βασιλείου Γοντικάκη, τον οποίο ο μόλις Αντώνιος ψάχνει να πάρει την ευχή του, και παραλίγο να χάσει την προσκύνηση της Πορταϊτισσας, ότι Αυτή ευλογεί με ωράριο εργασίας, εκ των μοναχών καθορισμένο.
Μορμυρίζων Κουτλουμουσιανός λάκκος. Κατερχόμενος να χυθεί στον κόλπο.... συμπαρασύρει όλα τα αδρανή υλικά της φύσης και των ανθρώπων. Οταν πάρεις το μονοπάτι από Ιβήρων προς Καρυές τον ακολουθείς πρώτα από δεξιά -προσπερνάς το κελί του Μάξιμου -μέγα οικονομικού(!) ευεργέτη της Μονής Βαζελώνος στην Κοζάνη όπου και ο ανδριάντας του δέσποζε ακόμα κι όταν ζούσε σε φυτική κατάσταση- αλλά μετά περνάς το μεγάλο γεφύρι, βγαίνεις φωτογραφίες, ακούς την συμπλοκή πέτρας και νερού και συνεχίζεις απ’ τ’ αριστερά του. Μια εξαίσια διαδρομή στην οποία συζητάς διάφορα σοβαρά κι ανούσια. Εγγύς του προορισμού περνάμε δεξιά εκ νέου, για τη Σκήτη Παντελεήμονος, ανηφόρα μικρή αλλά κανονική.
Σκήτη Παντελεήμονος. Η πρώτη μου γνώση του Ορους εκεί στην πρώτη κι ακατάγραφη στον αριθμό εισόδων, είσοδος, ένθα ένας «σαλός» τότε, ξυπόλυτος καλόγερος μας συκο-βολούσε. Ούτε που καταλάβαινα τότε τι μου γίνεται. Μετά έμαθα αρκετά σχεδόν πολλά άλλ’ όχι όλα. Αυτό έλειπε! Κελλίον του αγίου Χρυσοστόμου. Μια βιβλική μορφή, σε ύψος σώματος, πλάτος πνεύματος και βαθύτητος καλοσύνης, με γυαλιά όμως, μας περιμένει στην είσοδο ενός μικρού παραδείσου.
Μοναχός Μωυσής των βιβλίων, των αθωνικών και κοσμικών γραμμάτων, των ποιημάτων. Ετοιμάζει τώρα το πεντηκοστό βιβλίο του (ανήμερα Πεντηκοστής σημειώνω αυτά). Μια συλλογή ποιημάτων ό,τι καλύτερο μας επιφυλάσσει η δόξα του.
Κοχλιοί Κρήτης. Στην οικογενειακή τράπεζα, τι είναι αυτό; Σαλιγκάρια μικρότερα των χερσαίων που βλέπουμε στους όχτους μετά τη βροχή. Ας είναι ευλογημένο. Κάμνοντες την ανάγκην φιλοτιμίαν, δοκιμάσαμε. Στη συνέχεια κάπου τριάντα κελύφη αδειανά με κοιτούσαν διαπορούντα για την αρχική μου συστολή. Στοιβάχτηκαν θημωνιά δίπλα προς επίρρωσιν του γευστικού πράγματος.
Κελί Αγίου Γεωργίου πανηγυρίζοντος. Προσέλευση του αγίου Νομάρχου Αγίου Ορους, πρωτεπιστάτου π. Βαρνάβα Βατοπεδινού, μετά μονομελούς ακολουθίας. Οι Νομάρχες συνήθως είναι πρώτοι στα πανηγύρια όπως και στους χορούς στις πλατείες ή στα ψαλτικά αναλόγια. Τι ωραιότητα κι αυτή εδώ! Ο οικοδεσπότης μ. Μελίτων, άριστος κατασκευαστής ηδύποτων (ρόδι, μούρο, κράνο, κεράσι) και σε αισθαντική συσκευασία, αντί 6 ευρώ. Το διακόνημα επιβίωσής του. Τα κεράσματα νέφος, το σωματικό προϊμιακόν φόρτωμα γενναίο. Βαρύτατος εσπερινός μαζί το μνημόσυνο των κτιτόρων. Κανοναρχεί ένα νεαρό διακονίδιο από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας με όλο το ύφος της ημικοσμικής γενειο-κομμώσεως. Κρατήσαμε τη λαμπάδα που είχαμε αναμμένη, την έχω ακόμα μπροστά μου δεν ξέρω τι να την κάνω. Εντελώς ευλύγιστη δεν σπάζει λόγω γνησιότητος παρασκευής της.
Κυρία Σφυρίδα ανήκει στην κοινή ονομασία των Περκόμορφων ψαριών, ερμαφρόδιτη και πρωτόγονη αναπαράγεται την Ανοιξη. Είναι άνευ ακάνθων. Σε σάλτσα υποκίτρινη ξαπλωμένη και δίπλα της να παραστέκει ένα κολοκυθάκι βραστό. Κι αυτό το κτίσμα του Θεού στην χρήση του λαμβάνει υπόσταση λογικού όντος, με το οποίο μπορείς να συνομιλήσεις όχι επί μακρόν αλλά επί τον ηδέστατον. Που είμαστε σε ποιό γαλλικό, ας πούμε, εστιατόριο; Τρώμε σαν πεινασμένοι, θέλω να πω βουλιμικοί εν στερήσει. Τράπεζα μοναχών εν πανηγυρισμώ, πανήγυρις εστί πανηγύρεως. Κρασί γεμίζει κι αδειάζει στα ποτήρια. Τροπάρια κατά παραγγελία εκτελούνται με πρωτοψάλτη και τυπικάρη του όλου τον ιερομόναχο Χρυσόστομο του ομώνυμου κελλίου, που μας φιλοξενεί πριγκιπικά.

Εσπέρας και νύχτας προκείμενο
στη Βιβλιοθήκη του Συγγραφέα

Στη νύχτα το πράσινο εδώ γίνεται μαύρο απαλό
Μια μαλακιά κουβέρτα που σε σκεπάζει λυτρωτικά
στο κελί του Παϊσίου στη συστάδα των κυπαρισσιών
κάτι σαν προορατική ψυχή φαίνεται να περιίπταται
να θέλει να μπει λίγο, να δει, ν’ ακούσει, να φύγει!
Τ’ αστέρια του Ορους εντελώς φιλικά σε ψιχαλίζουν
ψυχικής ηρεμίας αντίδωρα έως και ψίχουλα πετεινών.
Η κάπου στα ανατολικά θάλασσα είναι μια ξένη μακρινή
Κι Αυτός μέσα στον απέραντο λειμώνα των βιβλίων
κανοναρχεί σε μια ήρεμη ακολουθία λόγων εξαίρετων.
«Εξαιρέτως της Παναγίας Αχραντου, Υπερευλογημένης»
περί γραμμάτων και εικοσασφράγιστων επιστολών
περι-δια-δραμάτων μοναχικών κι εκκλησιολογικών
περί Κολλυβάδων, γνόφου, νήψης, αποταγής βίου,
περί της Ποιήσεως κόσμου αλλά κι εγκόσμιας ποίησης.
Περί του πόνου σώματος και της μέλαινας ψυχής.
Μετά απ’ όλα αυτά ποιός να φοβάται τώρα τη νύχτα;
Κοιμάσαι ελαφρύς, φτερό στον α’ ή β’ πλάγιο ήχο
του μορμυρίζοντος λάκκου που κυλάει χρόνος άχρονος
Τα όντα της νύχτας που έχουν βάρδια θείων αίνων
σ’ έχουν βάλει στο μάτι και ας πούμε σε νανουρίζουν.

Δ. ΜΙΣΗ, ΤΕΤΑΡΤΗ ΗΜΕΡΑ Π.24/Ν.7

Τω αυτώ μηνί ΚΔ’, μνήμη της Οσίας Μητρός ημών Ελισάβετ της Θαυματουργού• τη αυτή ημέρα του αγίου Μάρτυρος Σάββα του στρατηλάτου και Γότθου• οι δια του αγίου Σάββα πιστεύσαντες τω Χριστώ εβδομήκοντα στρατιώται, ξίφει τελειούνται• μνήμη των αγίων Μαρτύρων Πασικράτους και Βαλεντίωνος• μνήμη των αγίων οκτώ Μαρτύρων, Ευσεβίου, Νέωνος, Λεοντίου, Λογγίνου, και ετέρων τεσσάρων, των δια του αγίου Γεωργίου πιστευσάντων τω Χριστώ και μαρτυρσάντων• ο άγιος Νεομάρτυς Δούκας ράπτης ο Μιτυληναίος ο μαρτυρήσας εν Κωνσταντινουπόλει εν έτει αφξδ’ (1564), ζων αποδερματισθείς, τελειούται (Δούκας ο ράπτης εκδαρείς δοράν όλην/Ερραψεν αυτώ ιμάτιον φωσφόρον)• ο άγιος Νεομάρτυς Νικόλαος ο εν Μαγνησία μαρτυρήσας εν έτει αψος’ (1776) σφοδρώς τυφθείς τελειούται.

Ορθρος αγιορείτικος κανονικός. Με νέον ιερέα εκπαιδευόμενο, να σκοντάφτει, να σηκώνεται να προχωρά. Φεύγουμε από το Κελί του Μωυσή βαρύτατα συγκινημένοι χωρίς όμως και να το δείχνουμε. Εγκόσμια συστολή; Τι θα μας πείραζε αν δείχναμε λίγο από τον μέσα κόσμο μας τι αισθανθήκαμε οι αφιλότιμοι;
Δάφνη δέντρο Την ρίχνουν στις φακές, τις πατάτες κι αλλού που δεν ξέρω, γιατί μόνο την κόβω και την δοκιμάζω. Ομως κάθε πριν αναχωρήσουμε όλο και θα ξεκλαρίσουμε κάποιο δέντρο της λιμασμένοι θαρρείς για το ξένο, το αλλότριο, το ηγιασμένο, να πάρουμε, για το σπίτι ότι μάνα, γυναίκα περιμένουν το ολιγότερον αυτήν. Ολοι μας κοιτούν φορτωμένους με τα κλαδιά της με ελεγχόμενο φθόνο για την αβελτηρία τους.
Καρυές Το Πρωτάτον σκεπασμένο με σκέπαστρο προφυλλακτικό αλά Καλατράβα για τις διάφορες επισκευές του. Κλειστό οριστικά και το μαγαζί του γέροντα Ιερόθεου, ιδιοκτήτη του γλυκύτατου περιοδικού «Πρωτάτον». Βγήκε στη σύνταξη. Δηλαδή; Η πόλη γεμάτη αναχωρητές για τον κόσμο όμως. Με βακτηρίες, σακίδια λερωμένα, μπαινοβγαίνουν στα καταστήματα της πρωτεύουσας αγοράζουν, και υπάρχουν σαν αγιορείτικα ψώνια, κυκλοφορούν αόριστα- δηλαδή κυκλοφορούμε. Προσκυνήσαμε δε και το «Αξιον Εστι».
Δάφνη λιμάνι Βόλτες μικρές επιτόπιες στο λιμάνι στο οποίο μπαινοβγαίνουν διάφορα πλοία και πλοιάρια αργά ή ταχύπλοα. Στο ζυθεστιατόριο πίνουν μπύρες και φραπέδες οι στερηθέντες. Στο ταχυδρομείο ο υπάλληλος διαπορεί στην επίσκεψή μου. Πως είναι δυνατόν κάποιος να αγαπά το χώρο εργασίας του; Κι όμως.
Ελεγχος δήθεν, από τους τελωνειακούς.
«Αξιον Εστι». Νυστάζουμε. Επιστροφή στον κόσμο της ύλης και μετά από μέρες στη νοσταλγία αυτού του εξαίσιου ταξιδιού που βιώσαμε και βιώνουμε τώρα στη γραπτή ανάμνησή του σ’ αυτήν την σελίδα.
- Κύριε διευθυντά δια την αδολεσχία μας, Ευλόγησον!

1. ΟΙ εορτολογικές αναφορές μας παραπέμπουν στον «Συναξαριστή» αγίου Νικοδήμου αγορείτου, εκ. Δόμος

2007-06-14T09:46:00.000+03:00

Βέντζι

Η διαδρομή πάντα όμορφη. Σαν να σε ξεκουράζει το πέρασμα. Πεδινή, με τις μεταλλαγές των χωραφιών χειμώνα- καλοκαίρι, ένας ανεξάντλητος εποχιακός ζωγραφικός καμβάς.
Χωριά που αγκαλιάσανε τους ανθρώπους του μόχθου και της προσφυγιάς.
***
Φτάνεις στο μεσοχώρι και βλέπεις το κτίριο στο κέντρο. Κι είναι πράγματι στο κέντρο της ζωής του χωριού.
Στεγάζει ένα ξεχωριστό Πολιτιστικό Σύλλογο, ζωντανό και αγωνιζόμενο.
Να αγωνίζεται και να αγωνιά για τα παιδιά του χωριού και της περιοχής ακόμα. Με δημιουργικότητα και δυναμικότητα που ξαφνιάζουν.
Προσφέρει δραστηριότητες πρωτόφαντες και στις πόλεις.
Εργαστήριο κεραμικής, μαθήματα αγιογραφίας, βιβλιοθήκη, παιχνίδια, θερινές εκδηλώσεις με νόημα, ομιλίες.
***
Πλούτος φωτογραφικός οι φυσιογνωμίες των προγόνων (Αθάνατοι Έλληνες!), τα σχολειά, τα γλέντια, οι γάμοι. Ολόκληρη η ιστορία του χωρίου αραδιασμένη στους τοίχους. Έγγραφα και αντικείμενα που δούλεψαν και υπηρέτησαν στο παρελθόν. Η φωτογραφία του γερο Παϊσιου κάτω από τα εικονίσματα.
***
Ψυχή ο Πρόεδρος. Μένει στη Θεσσαλονίκη, αλλά η καρδιά του ζει εδώ. Ψάχνει, αναζητά, τρέχει «για τα παιδιά». Καμάρι του η τράπεζα αίματος που έστησε ο σύλλογος και τόσους έχει συνδράμει μέχρι τώρα. Χαρά του τα παιδιά που βρίσκουν το σύλλογο δεύτερο σπίτι τους.
Μου έδωσε την απάντηση για το τι μπορεί να καταφέρει ένα και μόνο πρόσωπο, φτάνει να αγαπά πρώτα-πρώτα τον τόπο του.
***
Κέντρο Γρεβενών. Πολιτιστικός Σύλλογος το ΒΕΝΤΖΙ, με τον Πρόεδρό του Νίκο Χατζησυμεωνίδη. Όαση απρόσμενη.

2007-05-18T12:58:00.000+03:00

Νέων Συναύγεια

Οι εκπλήξεις πάντα με ενθουσιάζουν. Πόσο μάλιστα οι έντυπες.
Όταν πρωτοπήρα στα χέρια μου τη 12σέλιδη περιοδική έκδοση λόγου της Ομάδας Νέων Γρεβενών τον ενθουσιασμό συνόδευσε η χαρά.
Χάρηκα που νέοι άνθρωποι του τόπου μας, οι περισσότεροι φοιτητές, προβληματίζονται και καταθέτουν απόψεις, προτάσεις, διαμαρτυρίες κι όλα τούτα που προάγουν την επικοινωνία και μεταξύ των πολιτών την όντως κοινωνία.
Ανάσα από τα κοινά και τετριμμένα, το ψεύτικο της αυτοπροβολής, το ανόητο της καφενόβιας «πολιτικής», το λασπωμένο του παραγοντισμού.
Κάτω από το σύμβολο του Σκεπτόμενου (που «δεν σταματά να αναζητά την πληρότητα») στεγάζεται το κεντρικό θέμα: «Νεανική Δραστηριοποίηση;».
Ωραίος και ο τίτλος του κύριου άρθρου «Εν αρχή ην (σαφώς) ο Λόγος».
Μια εξαίρετη συνέντευξη του Νίκου Κούνδουρου δίπλα σε μια αφυπνιστική (;) δημοσκόπηση στα λύκεια των Γρεβενών.
Οδοιπορικά, γεύσεις, αισθητική ελευθέρια, βιβλιοκρισίες και κινηματογράφος με άποψη και πόσα άλλα.
Κι όλα τυπωμένα σε χαρτί ανακυκλωμένο, με τη σοφή και ολόσωστη χρηματοδότηση της Γ.Γ. Νέας Γενιάς.
Εύχομαι η Συναύγεια να φέρει καρπούς ωρίμους και με τη δροσιά της ομορφιάς και την ευρύτητα της απλότητας να διακονήσει το κοινό των Γρεβενιωτών.
anp@fora.gr

2007-05-18T12:55:00.000+03:00

Το φτηνό παιχνίδι

«…από τους αλαζόνες δημοσιογράφους που αναπαύονται αυτάρεσκα στις μαραμένες δάφνες του λάιφσταϊλ, του ναρκισσισμού χωρίς αίμα, του φτενού power game…”
NIΚΟΣ ΞΥΔΑΚΗΣ,
Καθημερινή 15-4-2007

Σκηνή πρώτη.
Τηλεπαράθυρα ναυαγίου. Το ντεκόρ της Σαντορίνης με το βυθιζόμενο πλοίο ήταν αναπόφευκτος πειρασμός στους δημοσιογραφίσκους με τη γυαλάδα στο μάτι. Ευκαιρία να ξανακινηματογραφήσουν τον Τιτανικό σε μια πιο «ειδησεογραφική» εκδοχή. Αδιάφορο αν με τέτοια φαιδρά, ναυαγεί και η εικόνα της χώρας.

Σκηνή δεύτερη.
Το φτηνό παιχνίδι της δύναμης. Φήμες. Καφενόβιες κουβέντες. Να το παίζουμε κάποιοι. Να φαινόμεθα. Να μας βλέπουν με δέος, αφού «είμαστε μέσα στα πράγματα».
Νταηλίκι και «διάρρηξη των ιματίων» για τα δικαιώματα του πολίτη. Μόνο κίνητρο, βέβαια, το βιβλιάριο επιταγών και τα δεκαδικά ψηφία. Κτυπάμε, απειλούμε, βρίζουμε και μετά…εισπράττουμε.

Σκηνή τρίτη.
Λάιφσταϊλ. Λέξη ημίθεος. Κουμαντάρει όλους και όλα. Δαιμόνιο μεσημβρινό.
Όλες οι ειδήσεις ιεραρχούνται με τα δικά του κριτήρια.
Και σύμφωνα με το Σεφερικό, που μας θύμισε τις προάλλες ο Ζουράρις: «Όταν μπει σε κίνηση η βλακεία, ποιος μπορεί να τη σταματήσει;». Μεγάλη και πολυεπίπεδη αλήθεια. Πόσο συχνά και πικρά την επιβεβαιώνουμε στην καθημερινή μας ζωή. Και δη στην «επικαιρότητα».
***
Υπάρχει κάπου κι ανθοβολεί η άλλη Ελλάδα. Να μην χάνουμε το θάρρος και το δρόμο. Το φτηνό παιχνίδι ας τ’ αφήσουμε έξω από την ψυχή μας.

2007-05-18T12:32:00.000+03:00

Αναστάσιμη Ελπίδα: από την λύπη στην χαρά

Χθες ήμασταν σε λύπη και σήμερα σε χαρά
ΑΓΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ο ΣΤΟΥΔΙΤΗΣ, Η ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ

Δυο χρόνια πριν τέτοιο καιρό βρέθηκα στην Πόλη. Άλλοτε τα είχαμε κουβεντιάσει αυτά, από τούτη την στήλη. Η Πόλη λειτουργεί πάντα σαν αντίβαρο στα ελλείμματα του ιστορικού και πολιτιστικού μας μνημονικού.
Θυμάμαι τώρα, στη Μονή της Χώρας. Καταπληκτικό διαμάντι, θεολογία κα τέχνη σε ύψη αδιανόητα.
Ένα διαμάντι όμως θαμμένο, γύρω- γύρω η ασχήμια και η βαρβαρότητα του σήμερα (όπως παρόμοια θαμμένη είναι ας πούμε η Αχειροποίητος τη Θεσσαλονίκη). Παρόλα αυτά είναι εκεί, ακοίμητο φως.
Στον Κοιμητηριακό ναό, στην αψίδα του ιερού εκείνη η τοιχογραφία της Αναστάσεως (Η ΕΙΣ ΑΔΗΝ ΚΑΘΟΔΟΣ). Μια εικόνα ιστορημένη σε εποχές «παρακμής» και πτώσης της ισχύος της κραταιάς αυτοκρατορίας. Κι όμως, είναι μια εικόνα που ζυγίζει τους πάντες και τα πάντα, εποχές, ανθρώπους, νοοτροπίες, κριτήρια. Η ελπίδα της Ανάστασης, γεγονός απτό και αισθητό, εισέρχεται με τέτοια δύναμη στην ιστορία, στην συνείδηση μας. Δύναμη που κινεί και ζωοποιεί.
Και η σύγκριση συντριπτική: Σήμερα άλλες «δυνάμεις» άλλα τα κριτήρια. Η αυτοπροβολή, η απάτη, η βλακεία. Να καταμετρήσω παραδείγματα και εκφάνσεις; Πλήθος αμέτρητο. Είναι βέβαια πάντα ενδεικτικό τι «ναούς» χτίζουμε κάθε φορά στο διάβα μας, τι «μνημεία». Και αναλόγως κρινόμαστε.
Η χαρά θα ήθελα να βγαίνει από τούτες τις γραμμές.
Κι όχι η σκιά του ξεφτισμένου μας συλλογικού εαυτού.
Αναστάσιμη ελπίδα. Κρυμμένη στη σιωπή της ιστορίας. Σαν εκείνο το σκοτάδι πριν από το «Δεύτε λάβετε φως…». Από τη λύπη στην χαρά.
Καλή Ανάσταση, φίλε αναγνώστη.

anp@fora.gr

2007-05-18T12:27:00.000+03:00

300

Μαθαίνω πως μεγάλες ουρές σχηματίζονται στους Κοζανίτικους κινηματογράφους για την ταινία «300» που αφορά τη μάχη των Θερμοπυλών και τους συντρόφους – πολεμιστές του βασιλιά της Σπάρτης – Λεωνίδα.
Το βιβλίο κόμικ του Φράνκ Μίλλερ το είχα βρει σε βιβλιοπωλείο της πόλης και το είχα διαβάσει πριν περίπου ένα χρόνο. Ήταν κάτι που σε τραβούσε ένα περίεργο παιχνίδι συμβόλων, μια σκοτεινή εικαστική δημιουργία με αρκετές φωτεινές εκρήξεις. Την ταινία δεν την είδα ακόμη, πολλά ακούμε για την εναρμόνιση της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας με τον Λευκό Οίκο, την ξεκάθαρη αντί – Ιρανική πολιτική.
Πρόκειται για ξαναπέξιμο της ταινίας «καλοί εναντίον κακών», «δημοκρατία εναντίον τυραννίας»;
Οι παρατραβηγμένες ερμηνείες δεν με ελκύουν. Αν θέλει κάποιος να δει μια ταινία με περιεχόμενο για τηνΜέση Ανατολή ας ψάξει για το ΣΥΡΙΑΝΑ.
Η σχέσης μας, εμάς των νεοελλήνων, με το παρελθόν, το δικό μας το παρελθόν είναι ένα απίστευτο κράμα αδιαφορίας, ρηχότητας, υπερβολής. Ψάξτε να βρείτε μια σοβαρή σύγχρονή ελληνική βιογραφία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Αμφιβάλλω αν θα τα καταφέρεται.
Για το παρεξηγημένο Βυζάντιο ούτε λόγος να γίνεται. Πολεμήθηκε και πολεμιέται με σφοδρότητα ότι έχει σχέση με την Ρωμιοσύνη των μέσων χρόνων.
Αρεσκόμαστε τυφλά και αλόγιστα να βάζουμε φωτιές σε σύμβολα και να καταπνίγουμε κάθε δημιουργική φύτρα από το πανάρχαιο αμπέλι που μας χάρισε ο Θεός.
Καμιά φορά αναρωτιέμαι μήπως οι μόνοι τριακόσιοι που μας ενδιαφέρουν είναι αυτοί στα Παλαιά Ανάκτορα της Πλατείας Συντάγματος.

anp@fora.gr

2007-05-18T12:20:00.000+03:00

Εκμαυλίζοντας μια κοινωνία

Η σκηνή στο Καστράκι.
Εφημερίδα κείται νεκρή.
Εφημερίδα πανελλήνιας κυκλοφορίας, πάλαι ποτέ ιστορικός τίτλος με προσφορά μεγάλη.
Είναι ανέγγιχτη. Τα μόνα σημάδια βίας είναι το ελαφρώς σχισμένο περίβλημα της.
Τι αφαιρέθηκε από εκεί;
Πολιτιστικό υλικό; Οδηγός του πολίτη; Αφιέρωμα ή ένθετο ενημέρωσης;
Τίποτε από όλα αυτά. Το αφαιρεθέν υλικό από την οπή του σελοφάν είναι 1-2 dvd, ψηφιακοί οπτικοί δίσκοι. Με ταινίες «για ενηλίκους», «αισθησιακές» κι άλλα κατ’ ευφημισμόν, που υποδηλώνουν το απόλυτα πορνογραφικό περιεχόμενο.
***
Είναι ενδιαφέρον να βλέπεις εφημερίδες να πολλαπλασιάζουν τις κυκλοφορίες τους (έως και 450%) κατεβάζοντας τόσο αδιάντροπα τον πήχη.
Και άλλοι τίτλοι να ξεφυτρώνουν σαν ζουρλομάνταρα, για να επενδύσουν στο ελάχιστο κοινό παρανομαστή του βιολογικού μας υποείδους.
Να διαφημίζονται παρόμοιοι τίτλοι μαζί με παιδικές χριστουγεννιάτικες ταινίες (σχιζοφρένεια σε συλλογικό επίπεδο!),
Βαρόμετρο του εκμαυλισμού μιας κοινωνίας. Δεν μιλάμε για την παραβίαση των στενών (;) ορίων κάποιων κανόνων ηθικής. Το εμπαθέστατο του ανθρώπου είναι πολλαπλά βεβαιωμένο.
Μας ενδιαφέρει όμως απόλυτα ο δημόσιος διασυρμός κάθε έννοιας προσωπικής ποιότητας, η κατάλυση κάθε ορίου αξιοπρέπειας, η καταλυτική ισοπέδωση κάθε κριτηρίου που θα οικοδομήσει μια ολοκληρωμένη και όσο το δυνατόν ανθρώπινη ύπαρξη.
***
Μήπως όμως δεν είναι παρακμή ο κάποτε στιβαρός γραπτός λόγος να ξεπέφτει σε οποιοδήποτε οπτικό υλικό για να ανταγωνιστεί (!;!) την τηλεόραση.
Ξεπεσμός ανήκουστος και συνάμα γελοίος.Η τελική επικράτηση του βίντεο κλαμπ, ο θρίαμβος αυτών των μίνι βιβλιοθηκών της Αλεξάνδρειας του Αμερικάνικου πολιτισμού. Η νίκη του ευτελούς.
Ας μη ξεχνάμε όμως πως η ποιότητα στις ζωές μας είναι πάντα άθλημα, κατόρθωμα κι όχι κάτι που δίνεται δωρεά.
***
Κι ας είμαστε ειλικρινείς. Δεν είναι ο όλος τρόπος που φτιάξαμε το δημόσιο βίο μας κτισμένος με τα ίδια υλικά; Του φτηνού εντυπωσιασμού, της απαξίωσης κάθε ποιότητας, του προσανατολισμού στα χαμηλότερα δυνατόν ένστικτα;
Το σχισμένο σελοφάν μιας νεκρής εφημερίδας συμβολίζει μήπως το διαλυμένο χιτώνα της κοινωνικής μας συνοχής;
Σπορά διάλυσης που ήδη θερίζουμε τα αποτελέσματα της.

anp@fora.gr

2007-03-22T10:15:00.000+02:00

Αποτυπώνοντας την ομορφιά

Η πρώτη εντύπωση, επιβλητική.
Το λευκό της χιονισμένης φύσης, τα ασπρισμένα κεραμίδια της πόλης, οι χιονοσκεπείς πλαγιές των βουνών που αγγίζουν το χωριό.
Στη μονή της Παναγίας Σπηλαίου η γιαγιά να ανοίγει τον τορό στο χιόνι με το ραβδί της κρανιάς στο χέρι. Τα κλαδιά των δέντρων σκύβουν βαρυφορτωμένα λες και προσκυνάνε την εκκλησιά.
Και πως βγαίνουν τούτες οι εκκλησιές, και φαίνονται και λάμπουν και σφραγίζουν τον τόπο. Ήξεραν οι παππούδες να τις χτίζουν, να λειτουργούνται και να χαίρονται χωρίς διχασμούς και φωνασκίες.
Και η άλλη εκκλησία το παλιό καθολικό στο Τορνίκι λες και ξεφυτρώνει μέσα από το χόρτο.
Και ο Άγιος Γεώργιος στο Περιβόλι να του στρώνουν τα φύλλα του φθινοπώρου σκέπασμα να ξεκουραστεί.
Τόσες πολλές ομορφιές μαζεμένες: η Ζάβορδα πάνω από το φιδίσιο Αλιάκμονα, το απόκρημνο ασκηταριό του Αγίου να θυμίζει άλλες αναβάσεις. Ο Αηγιάννης ο Πρόδρομος στην Δεσκάτη και το πολύχρωμο σκηνικό μιας χορογραφίας από τα παλιά. Δεν μπορείς να τα ξεχωρίσεις: να και η Μεγάλη Παναγιά της Σαμαρίνας να σε καλωσορίζει.
Το ξημέρωμα στον Όρλιακα με το φεγγάρι αρχηγό. Το δημοτικό του Σπηλαίου μες στην βροντερή νύχτα να ξυπνάει τις ομίχλες της μνήμης (από τους μαστόρους κάποτε και ο παππούς). Ο παλιός μύλος του Βαβρίτσα να συνομιλεί με το καζαναριό της ρακής. Τα νερά να γλιστρούν κάτω από της πέτρινες καμάρες, να δροσίζουν και να γεφυρώνουν παρελθόν και μέλλον.
Το βρεγμένο καινούργιο διοικητήριο. Ο Αχίλλης, το παζάρι στο ρολόι, η πλατεία, το Καστράκι: βήματα και σύμβολα μια γνώριμης τοπογραφίας.
Το κοπάδι στην πλαγιά της Καληράχης, οι παππούδες στο Τρίκωμο, οι καβαλάρηδες στο γεφύρι του Δοτσικού, τα χάλκινα του Αγίου Γεωργίου στα μανάβικα, η παγωμένη Βασιλίτσα, τυροκομεία και καρβουναριά, τα τρυγόνια και τα μανιτάρια.
Τα πέτρινα μνημεία του τσιρακιώτη Βράγκα. Εικόνες που μας πλουτίζουν μαζί με γραπτά που μας συντροφεύουν
Και όλα αυτά στο λεύκωμα που χαράσσει τα Γρεβενά στην δεκαετία του 2000.
Τα Γρεβενά στο δρόμο της Εγνατίας. Του ταλαντούχου Βασίλη Συκά (εκδόσεις ΧΕΙΜΑΡΡΟΣ & ΝΑ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΓΡΕΒΕΝΩΝ).
Μια δουλειά που ξεχώρισε.
anp@fora.gr

2007-02-14T08:42:00.000+02:00

Caveat emptor!

«Ας προσέξει ο αγοραστής».
Τα λατινικά έχουν μια παράξενη και συνάμα γοητευτική ιδιότητα. Συνοψίζουν και υπογραμμίζουν με μεταλλική στιλπνότητα το νόημα που σημαίνουν.
Πόσο ταιριαστή θα ήταν μια τέτοια επιγραφή, σκέφτομαι, πάνω στις τηλεοπτικές συσκευές μας.
Ας προσέχουμε τι «αγοράζουμε».
Ας έχουμε ανοικτά τα μάτια μας και ενεργά τα εγκεφαλικά μας κύτταρα στα «προϊόντα» που θέλουν να διαμορφώσουν τη γνώμη μας και να «ανακαινίσουν» την προσωπικότητα μας.

***

Τα κοινά και τετριμμένα περί 4ης εξουσίας, για τα περιβόητα ΜΜΕ τα έχετε διαβάσει και τα έχετε ακούσει πολλάκις.
Οι παλιοί είχαν την έκφραση «το έγραψε η εφημερίδα», τώρα λέμε «το είπε η τηλεόραση» και εννοούμε ότι ένα γεγονός πήρε το χρίσμα της αλήθειας.
Caveat emptor! Ας προσέξει ο αγοραστής.
Τα ΜΜΕ είναι πρωτίστως και πάνω απ’ όλα επιχειρήσεις. Το νούμερο ένα στη λίστα των προτεραιοτήτων τους είναι το κέρδος.
Η ενημέρωση και μάλιστα η διερευνητική δημοσιογραφία αποτελεί μέσο (κατάλληλα χειριζόμενο), μοχλό πίεσης. Δεν αποτελεί σκοπό.
Αν τύχει μαζί με το επιχειρηματικό πνεύμα να συνυπάρξει και ελάχιστο φιλότιμο, τότε έχουμε την ευτυχέστερη περίπτωση.

***

Ο εικονικός όμως κόσμος, με τις τόσες αξιώσεις του πάνω στις πραγματικές μας ζωές, λειτουργεί με τους νόμους του αγριότερου παζαριού και βάλε.
Όταν λοιπόν σφάζονται σε παράθυρα και πάνελ για το δημόσιο συμφέρον, τα δικαιώματα του πολίτη και όλα τα παρόμοια εκλεκτά, ας κρατάμε και ένα μικρό καλαθάκι.
Στόχος το κέρδος= Κυνήγι Ακροαματικότητας= διαφημίσεις= κέρδος.
Αυτή η εξίσωση ενδιαφέρει τα άλλα είναι λόγια του αέρα.
Το «δημόσιο συμφέρον» είναι νεφελώδης πολιορκητικός κριός για το απόλυτο ιδιωτικό συμφέρον.
Και δεδομένης της ισχύος που έχουν τέτοιοι μηχανισμοί το θέμα καίει.

***

Πως μπορεί μια δημοκρατία, μια υπεύθυνη πολιτεία να θωρακιστεί εναντίον τέτοιων στρεβλώσεων;
Πρώτα-πρώτα πρέπει πραγματικά να το θέλει και όχι ή ίδια να αποτελεί αναπόσπαστο συστατικό του φανταχτερού πανηγυριού.
Και μετά να ζητά από τους πολίτες το αυτονόητο: να είναι μέλη του κοινού σώματος και όχι ερίφια ποιμνιοστασίου.
Θα μπορούσε λοιπόν, σαν αρχή, να αναρτηθεί στις συνειδήσεις μας η πινακίδα: Caveat emptor!

anp@fora.gr

2007-02-08T08:56:00.000+02:00

Αεί παίδες

Θυμάστε τον Ηρόδοτο σας;
Αεί παίδες.
Η έκφραση-διαχρονικός χαρακτηρισμός για τους έλληνες, από τον αιγύπτιο ιερέα, αναφερόταν άραγε στην ευπείθεια, στο ανέμελο του χαρακτήρα ή στην επιπολαιότητα και ρηχότητα;
Επιπολαιότητα και ρηχότητα με την οποία αντιμετωπίζει την ίδια του την ιστορία. Δηλαδή, υποθηκεύει το ίδιο του το μέλλον με τρόπο α-νόητο.
Από που να ξεκινήσει κανείς.
Αφορμή έδωσε το πολύμορφο κίνημα επιστροφής στην «αρχαιοελληνική» ιδεατή και δήθεν παραδεισένια εποχή (διαστάσεων…ολυμπιακών).
Σημάδι παρακμής, που θυμίζει λίγο το κίνημα εκείνο στην Πελοπόννησο προ της Οθωμανικής βαλκανικής λαίλαπας (να ξαναδιαβάσουμε τη Γυφτοπούλα του Παπαδιαμάντη).
Αγνοούνται τα σημάδια φθοράς, οι αδιάκοποι εμφύλιοι πόλεμοι, το πολυσχιδές θρησκευτικό και κοινωνικό σκηνικό. Και προβάλλονται άφθονες δόξες, δήθεν επιτεύγματα. Κι αυτά με βεβαιότατα τόσο σίγουρη κι ανυποχώρητη.
(Ας φοβόμαστε την αδιαλλαξία απ’ όπου κι αν μας έρχεται).

***

Δεν εξετάζουμε με σοβαρότητα και ειλικρίνεια (που ισούται με συλλογική αξιοπρέπεια) το παρελθόν. Πετάμε συνθήματα και φωνές και ολολυγμούς.
Και, πόσο ειρωνικό, το αποτέλεσμα είναι να αγνοούμαι και να καταδικάζουμε σε λήθη τα όντως θαυμασμού και μελέτης άξια.

***

Το έχουμε το χούι της μυθοπλασίας, σαν συλλογικό εγωιστικό αποκούμπι.
1821. Αποσιωπούνται τα δάνεια, οι εμφύλιοι, οι εξαρτήσεις, οι κομματικές έριδες και σκοτωμοί. Καημένε Μακρυγιάννη, σε ξεχάσαμε.
1941-1949. Ο όρος τραγικά χρόνια δεν μπορεί ούτε καν να καλύψει το δόλο, την εξουσιαστική δίψα και από τις «λαϊκές-δημοκρατικές» δυνάμεις, την ένοπλη βία και τον τρόμο (βλ. την Ορθοκωστά του Βαλτινού). Μας μένουν οι άδειες αλλά μεγαλόηχες λέξεις. Ο σοβαρός ιστορικός μειδιά, ο κοσμάκης που τα πέρασε ανατριχιάζει.
Το άσπρο-μαύρο, η προβολή φαντασιώσεων σε ψευδοιστορικό μνημειακό ύφος, ποιον τελικά ωφελούν;
Γιατί κάποιοι -πάντα- εισπράττουν το πολυποίκιλο όφελος, να είμαστε σίγουροι γι’ αυτό.
Αεί παίδες, ας προσέξουμε και λιγάκι.

anp@fora.gr

2007-02-08T08:54:00.000+02:00

Μακεδονιστάν

Ποιος νοιάζεται σήμερα για την Μακεδονία;
Ποιος πραγματικά ενδιαφέρεται για τις εθνικές, πολιτικές και πολιτιστικές συνέπειες του ονόματος της, που χρόνια τώρα σύρεται και διασύρεται;
Και τέλος πάντων δείχνουμε λίγο σέβας (τι όμορφη και βαθιά λέξη) γι’ αυτά εδώ τα χώματα, γι’ αυτούς που προηγήθηκαν, που μάτωσαν, που μόχθησαν με την ψυχή τους για να το παίζουμε εμείς σήμερα Ευρωμακεδόνες της κακιάς ώρας;

***

Χάρηκα τις προχθεσινές δηλώσεις του πρωθυπουργού. Ήταν καιρός να ακουστεί διαφορετικά ο ελληνικός λόγος.
Από εκεί και πέρα όμως τι;
Ξέρω πόσο απαξιωμένος είναι ο λόγος περί πατρίδος, από πλευρές δήθεν διαφορετικές. Από καπήλους και ψευτομοντερνιστές.
Κι όμως πόσο απτή πραγματικότητα είναι. Σαν ενσαρκωμένο ποίημα, ανάγλυφο δίπτυχο στα γονίδια σου.
Γι’ αυτό πονάει η βεβήλωση, η παραχάραξη, η ιστορική ανορθογραφία.

***

Ποιος νοιάζεται σήμερα για την Μακεδονία;
Κανείς μας. Μας ενδιαφέρουν μονάχα οι ευρωμουσούδες μας να βόσκουν.
Και να ναι καλά τα λόγια τα παχιά (ακάλυπτες επιταγές φτηνών εγωισμών), τα κωμικοτραγικά μας «μεγαλεία».
Κληρονόμοι αμύητοι και αδαείς, απόγονοι ποιών μη μας ρωτάτε.
Κάτοικοι ενός θολού Μακεδονιστάν.

anp@fora.gr

2007-02-08T08:49:00.000+02:00

Ρουκέτες

Τι σου είναι μια ρουκέτα;
Εκεί που η καθημερινότητα μας κυλούσε ήσυχα και ομαλά (ξέρετε: με απεργίες, με ουρές σε δημόσιες υπηρεσίες, με θηλιές στους λαιμούς των ελευθέρων επαγγελματιών, με κάθε είδους εμπόδια και προβλήματα) ξαφνικά μια ρουκέτα μας αλλάζει τα φώτα και την επικαιρότητα.
Το τι έγινε στη Βασιλίσσης Σοφίας ούτε που ξέρω ούτε θα με απασχολήσει σήμερα εδώ.
Σκοτεινή η διαδρομή της τρομοκρατίας, της τρομολαγνείας, της εκμετάλλευσης απρόβλεπτων καταστάσεων, της εισαγωγής μια προβοκατόρικης λογικής τύπου Αλ Κάιντα στην Ελλαδίτσα.
Ξέρεται ποιες ρουκέτες θα ήθελα πραγματικά να μας ξεσηκώνουν:
Ρουκέτα 1.Τα νοσοκομεία που χτίζονται ως ξενοδοχεία και όχι σαν λειτουργικές μονάδες άμεσης εξυπηρέτησης του άρρωστου πολίτη.
Ρουκέτα 2. Οι ουρές από ηλικιωμένους, που έχουν καταβάλλει χρόνια και χρόνια τα ασφάλιστρα τους στον κρατικό κορβανά για να εισπράττουν τώρα την ταλαιπωρία και το περίμενε.
Ρουκέτα 3. Οι πολύχρωμες γυαλιστερές «γραβάτες» που συνοδεύονται με δύο παθογένειες της πολιτικής: την κοντή μνήμη και την έπαρση.
Ρουκέτα 4.
Το ιδιωτικό συμφέρον που γίνεται τάχαμου δημόσιο θέμα και μάλιστα με την επίκληση της δημοκρατικότητας και του συμφέροντος της κοινωνίας.
Ρουκέτα 5. Την ανημποριά, την περιθωριοποίηση, οικονομική και οικονομική, συνανθρώπων γύρω μας χωρίς καν κανείς να νοιάζεται ούτε να κουνάει το δαχτυλάκι του.
Άραγε αυτές οι ρουκέτες πότε θα φτάσουνε, με τρόπο ουσιαστικό και όχι ψεύτικων εντυπώσεων, στην κορυφή της κατά τα άλλα «ανεπίληπτης» ειδησεογραφίας μας;

anp@fora.gr

2007-01-21T21:33:00.000+02:00

Ένα παλιό τραύμα

Φανταστείτε μια μεγάλη πολυκατοικία. Ολοκαίνουργια. Μοντέρνα αρχιτεκτονική και άψογοι χώροι.

Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα. Δεν υπάρχουν παράθυρα και μπαλκόνια.

Θα μένατε εσείς εκεί;

Με μια τέτοια «τυφλή» οικοδομή μοιάζει και ένα υπερσύγχρονο νοσοκομείο που δεν διαθέτει παιδιατρική κλινική.

Τα Γρεβενά, πρωτεύουσα νομού, διαθέτουν εδώ και καιρό ένα νοσοκομειακό κτίριο άψογο, όνειρο δεκαετιών.

Δεν αρκούσε, όμως να βάλει την μαρμάρινη πλακέτα ο κ. Σημίτης, να γίνουν τα εγκαίνια και τα σχετικά των δημοσιών σχέσεων σαλαμετλίκια.

Οφειλή προς τον κόσμο ήταν η πλήρης και ολοκληρωμένη υποδομή, ένα κτίριο λειτουργικό σε ειδικότητες, επαρκές σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό και σε τεχνική υποδομή.

Αλλιώς παραδίδεις στον πολίτη αυτοκίνητο χωρίς βενζίνη.

Τις προσπάθειες και το φιλότιμο όλων των εργαζομένων στο Γενικό Νοσοκομείο Γρεβενών τις γνωρίζουμε.

Την ευαισθησία και το αμείωτο ενδιαφέρον του νυν διοικητή, επίσης.

Το σκάνδαλο όμως της απίστευτης έλλειψης μιας σωστής παιδιατρικής κλινικής παραμένει κάρφος στο μάτι της τοπικής κοινωνίας.

Γνωστά και τα διοικητικής-γραφειοκρατικής φύσης προβλήματα.

Πρέπει όμως να ξεπεραστούν. Τώρα.

Για ποια ανάπτυξη και περιφερειακή πολιτική να μιλήσουμε στο γονιό που τρέχει το παιδί του μέσα στη νύχτα στην Κοζάνη ή στη Θεσσαλονίκη για να βρει ποιος και με τι συνθήκες εφημερεύει;

Πως θα πείσουμε τους νέους να μείνουν και να κάνουν οικογένειες εδώ όταν στερούνται τα αυτονόητα.

Ένα παλιό τραύμα ζητά την άμεση θεραπεία του.

anp@fora.gr

2007-01-21T21:24:00.001+02:00

Η αγχόνη

Η είδηση «φλασάρισε» στην οθόνη του υπολογιστή από το BBC: Φήμες για εκτέλεση του Σαντάμ Χουσεΐν σε «ασφαλή τοποθεσία».
Δεν το πίστεψα.
Αόριστες ιδεολογίες και παλιές πεποιθήσεις εμπόδιζαν την κατανόηση μιας τέτοιας αγριότητας. Δεν θεωρώ τον πρώην πρόεδρο του Ιράκ «νερό για λειτουργιά». Αυτό όμως δεν σημαίνει τίποτα μπροστά στο διεθνή αυτό διασυρμό κάθε έννοιας δικαίου.
Και μετά η πραγματικότητα της αγχόνης. Η αμείλικτη.
Η αγχόνη, το απίστευτο αυτό σκηνικό, βιντεοσκοπημένο από ένα κινητό τηλέφωνο.
Σκηνή εμετική. Συνοδευμένη από όλες τις ανατομικές λεπτομέρειες και περιγραφές του CNN.
Στίγμα για τον Δυτικό πολιτισμό, ντροπή για τον 20ο αιώνα, όνειδος για τις Η.Π.Α.
Ένα κακοπαιγμένο γουέστερν, μια παρωδία δικαιοσύνης, ένα φρικτό σενάριο που καταδικάζει μια περιοχή ολόκληρη σε βία ατελεύτητη.
Βέβαια με ένα σμπάρο πολλά τρυγόνια.
Ο τάφος σκεπάζει πολλά μυστικά, ένοχες συμφωνίες και σκοτεινές του παρελθόντος συμμαχίες.
Παραδειγματίζονται πολλοί μελλοντικοί στόχοι, προς φρονηματισμό (θυμηθείτε και την περίπτωση Μιλόσεβιτς).
«Κλείνεις» με μανιχαϊστική λογική κάποιο ανεξέλεγκτο μέτωπο.
Η αγχόνη.
Σύμβολο των νέων διεθνών σχέσεων.
Επιτομή του ορθώς σκέπτεσθαι «πολιτισμένων» ηγετών.
Προμήνυμα ενός νέου «πολιτικά ορθού» σκοταδισμού.

2007-01-21T21:24:00.000+02:00

Στοιχειοθετώντας την καθημερινή μας γελαστή ιστορία

Αλλάζοντας χρονιά, συνηθίζεται να κάνουμε μεγαλόστομους απολογισμούς, υπεραισιοδοξίες δεσμεύσεις, λεπτομερείς αναλύσεις.
Τα «δήθεν», τα «θα», τα «πρέπει» δίνουν και παίρνουν.
Μου θυμίζουν παραφουσκωμένες (εγωιστικώ τω τρόπω) γαλοπούλες που καταλήγουν στο εόρτιο τσιγκέλι.
Και είναι αμαρτία από δική μας χαζομάρα, να μας φεύγει η ωραιότητα της ζωής μέσα από τα χέρια.
Πόσες φορές θα’ θελα να φωνάξω, σε καμπόσους, το Σεφερικό:
Λυπούμαι γιατί άφησα να περάσει
ένα πλατύ ποτάμι
μέσα από τα δάχτυλά μου
χωρίς να πιω ούτε μια στάλα!
Πόσα πολλά και «μικρά» στοιχειοθετούν την καθημερινή μας γελαστή ιστορία; Και σίγουρα όχι αυτά που τα θεωρούμαι σπουδαιοφανή.
Είδα και αποθαύμασα σήμερα, με –5 βαθμούς έξω και με μια ζεστή κούπα καφέ, τα γραπτά και τα σκίτσα του Νίκου Νομικού (+1974) για τον Παπαδιαμάντη. Ξεχείλιζε η αγάπη από τις ανατυπώσεις προ 30ετίας.
Στο μπουγατσάδικο, ο παππούς με το εγγόνι να χαίρονται.
Και τι πιο όμορφο, και μάλιστα χριστουγεννιάτικα, από τη ευωδία κανέλλας και ζάχαρης. Ίσως ένα βιβλιοπωλείο. Εκεί, στον πάνω εξώστη ανακαλύπτω, κρυμμένη πηγή ευδαιμονίας, το «Σαν να διάβασα ένα βιβλίο» του Νίκου Παντελάκη, του παλιού βιβλιοπώλη της ΕΣΤΙΑΣ (τον θυμάμαι στη Σόλωνος). Ενθουσιασμένος. Ήμουν βέβαια και είμαι μαγεμένος και με εκείνο το θαυμάσιο sarahsbooksusedrare.blogspot.com (δείτε το).
Λιγοστά αλλά απλά πράγματα κτίζουν την χαρά. Φτάνει μην τα κρύψουμε εμείς με πολλή «σοβαρή πραγματικότητα».
Χαρούμενη χρονιά φίλοι μου.

2006-12-23T19:33:00.000+02:00

Επιστολή προ Χριστουγέννων...

Εν Γρεβενοίς
Δεκεμβρίου 20η 2007

Αγαπητέ εξάδελφε,

Αναμένοντας το περιπόθητο χιόνι, παίρνω χαρτί και μελάνι για να σου γράψω τα καθέκαστα.
Ξεκίνησε η εβδομάδα μας την Κυριακή με βροντές και καταιγίδες.
Θυμάσαι τη «Βελούδινη Επανάσταση» στην πάλαι ποτέ Τσεχοσλοβακία το 1989; Ε, εδώ βγάλαμε τα βελούδα και απολαύσαμε πολιτική (πολωτική;). Άστραψαν οι πολλές και ποικίλες γραβάτες.
Sic transit Gloria mundi, που έλεγε κι ο καθηγητής μας.
Πικραμύγδαλο εξαιρετικής ποιότητας έναντι κοφτερής μαντινάδας.
Κύκνειο άσμα απρόσμενο.
Διάβασα ένα ωραίο κείμενο «Η Άλλη πόλη μου» στον φίλο «Γρεβενιώτη». Σου στέλνω και τη διεύθυνση να το δεις εκεί στην Αμερική (greveniotis.blogspot.com/2006/12/blog-post_17.html).
Χάρηκα ξανά το λόγο τον σκιαθίτικο διαβάζοντας Αλέξανδρο Μωραϊτίδη (αντίδοτο γερό στην ανοησία της εποχής):
«Μία δε γλυκύτατη αύρα προσπνεύσασα ευώδης και αγιαστική ενέπλησε χαράς την καρδίαν των». Αθάνατα ελληνικά! (Και πόσο χαίρομαι που το WORD στο οποίο τα γράφω δεν τα αναγνωρίζει, όντας πρόγραμμα βαρβαρικόν).
Κατά τα άλλα πολλοί μαλώνουν, κάμποσοι αγωνιούν, λιγότεροι συνωμοτούν κι ελάχιστοι απολαμβάνουν την κάθε μέρα.
Ευχόμενος ευφρόσυνα Χριστούγεννα σε ασπάζομαι ηδέως.
Ε.
Και δια την αντιγραφήν

anp@fora.gr

2006-12-19T14:33:00.000+02:00

Christmas time ή Προ των Χριστουγέννων…

Αποσπασματικές εικόνες, σαν από ψηφιακή μηχανή σε ντελίριο.
Πλησιάζουν Χριστούγεννα. Δεν θα μπω στον πειρασμό της διάκρισης Χριστουγέννων (με τους δύσβατους δρόμους μιας πλούσιας παράδοσης) και των «εμπορικών» Christmas. Απλά περπατώ και φωτογραφίζω με λέξεις.
Τις βιτρίνες που βάζουν τα καλά τους. Γλυκά και δώρα που ζεσταίνουν.
Εμείς πότε θα ρίξουμε τις δικές μας βιτρίνες;
Τους παχυλούς αηβασίληδες που χαμογελάν ή χορεύουν, made in China, μπροστά από πραμάτειες ζηλευτές.
Την έκπληξη, ένα κάτι πριν από το θάμβος, στο βλέμμα του μικρού παιδιού που αντικρίζει παιχνίδι.
Τα λαμπιόνια, τα φωτάκια, τα σχήματα χιλιάδων εποχιακών πυγολαμπίδων. Αισθητικής παραλιακής ταβέρνας τις πιο πολλές φορές. Μήπως όμως κι αυτά δεν κρύβουν τη δίψα για φως, για παιδικότητα.
Το δεμένο με σπάγκο πακέτο από χοντρό χαρτί με τα προεόρτια βιβλία.
Τα μηνύματα των πολιτικών, τυπωμένα σε αναρίθμητα αντίτυπα. Σαν άδεια περιτυλίγματα από σοκολατάκια. Ήταν κι αυτοί κάποτε παιδιά.
Η φάτνη στην πλατεία, με τις παχουλές πλαστικές κούκλες. Χολιγουντιανή βηθλεέμ.
Το καράβι και το πολυστόλιστο δέντρο στην Πλατειά Αριστοτέλους, σημάδι μιας απερχόμενης δημαρχίας. Το μπλε λαμπιόνι που επικρατεί στη διακόσμηση (βάση δημοσκοπήσεων άραγε;).
Την βιασύνη, το στρίμωγμα το απαραίτητο.Τον απόηχο από τον κανόνα του όρθρου της γιορτής.
anp@fora.gr

2006-12-08T23:04:00.000+02:00

Οι τίτλοι του χτες

Με την παραμικρή αφορμή μ’ αρέσει ν’ αναδιφώ στο αρχείο της εφημερίδας, το έντυπο και το ηλεκτρονικό.
Μεγάλο σχολείο η ιστορική μνήμη και η εφήμερη ή πιο μόνιμη («ακαδημαϊκή») καταγραφή της.
Καταπολεμά δύο σοβαρές ασθένειες του πολιτικού, κοινωνικού και μηντιακού (να το πω έτσι βαρβαριστί, αναφερόμενος στον χώρο των μέσων επικοινωνίας που θυμίζει ενίοτε κάτι από την αισθητική και την ευφυΐα βησιγοτθικών ορδών).
Η πρώτη ασθένεια, «το εμείς είμαστε και άλλοι δεν είναι». Η πανίσχυρη αίσθηση πως αποτελούμε την ελίτ, την καλοενημερωμένη κλίκα που είναι στα πράγματα, που ελέγχει, που συνωμοτεί, που καθορίζει πράγματα και κινεί νήματα. Τι αυταπάτες, τι παραφουσκωμένοι μεγαλοϊδεατισμοί περί του εγώ μας!
Και τι θεραπεία να βλέπεις τους τίτλους τους χτες. Που είναι τα τρανταχτά ονόματα (ξεχασμένα και σκονισμένα); Που είναι οι παρέες που «δημιουργούσαν» ιστορία, οι παντοδύναμες κλίκες (διαλυμένες ή στην σύνταξη);
Η δεύτερη ασθένεια, το δήθεν. Το σκηνικό. Η βιτρίνα. Το πρωτόκολλο που οδηγεί σε άδειες από ψυχή και ουσία δημόσιες εικόνες.
Όλοι, οι μη έκφρονες, παρατηρούμε τα κατά καιρούς διάφορα τεκταινόμενα κι απορούμε για την έλλειψη φυσικότητας, για το ψευδεπίγραφο, για το πλαστό, το κούφιο. Για το ανόητο.
Να, πάλι η θεραπεία από το παρελθόν. Ανατρέχουμε στα λόγια, τις δηλώσεις, τα προγράμματα, τις εικόνες του αρχείου. Και αναρωτιόμαστε. Τι έγιναν όλα εκείνα; Που πήγαν; Που κατέληξαν; Πως ξεφούσκωσαν έτσι;
Βλέποντας τι θέρισε ο χρόνος, χαμογελάμε.
Να που το παρελθόν, αν μελετηθεί σωστά και γνωστικά, μπορεί να δράσει θεραπευτικά για το παρόν και συμβουλευτικά για το μέλλον.
Οι τίτλοι του σήμερα σύντομα θα γίνουν υποσημειώσεις του χτες.
Και το μόνο που μπορεί να μας σώσει (ελαφρώς) είναι μια φυσική (κι όχι δήθεν) συμπεριφορά, η ειλικρίνεια μας και έργο απτό που θα δώσει νόημα και ποιότητα στις μέρες μας.
anp@fora.gr

2006-12-08T23:02:00.000+02:00

Για ένα χωράφι τριφύλλι…
Για λίγη τηλεθέαση…

Το βίαιο, το απρόσμενο κακό φαίνεται πως μας ενώνει όλους σε μια άγρια, υποδόρια της ψυχής συνένωση.
Άπληστοι να μάθουμε, να εκφέρουμε γνώμες, να κουτσομπολέψουμε, να- σπανιότερα- συμπονέσουμε ειλικρινά.
Τα γεγονότα του Αγρινίου, το πενταπλό φονικό, γήτευσε τη συνείδηση μας.
Πέρα από την άφθονη και, εν πολλοίς, φθηνή ψυχολογική (μα και κοινωνιολογική) ανάλυση που μας προσφέρθηκε, αναδύθηκε ένα άλλο σκηνικό.
«Για όσο καιρό είναι τέτοια η φύση του ανθρώπου» μας ψιθυρίζει ο Θουκυδίδης.
Δεν χωράνε εύκολα οι αναλύσεις και οι ψιλές κουβέντες, μέσα στην άβυσσο των σκοτεινών παθών και των εσώτερων συγκρούσεων μας. «Για ένα χωράφι τριφύλλι», δια ασήμαντον αφορμήν που λέγανε και οι παλιότεροι.
Βέροια, Αμάρυνθος, Αγρίνιο, η περίεργη ζούγκλα της Αθήνας. Η χώρα μας (και η ψυχική μας ενδοχώρα) κρύβει εξογκώματα, κάτω από την καλογυαλισμένη επιφάνεια.
Μα, αγριότερη φαίνεται η κατάσταση στον δημόσιο λόγο, ειδικότερα δε στον τύπο, που θα έπρεπε να διδάσκει.
Προτού κάνει ανακοινώσεις η αστυνομία, εμφανίστηκαν πρωτοσέλιδα-«επικηρύξεις», χωρίς καμιά έγνοια για τις συνέπειες σε μια μικρή κοινωνία.
Ο πόνος, ο ιδιωτικός και προσωπικός, διαπομπεύτηκε με κάμερες και μικρόφωνα.
Οι «αστέρες» του τηλεοπτικού φακού μας ανέλυαν για ώρες διαμετρήματα από σκάγια, χωρίς καμία συναίσθηση του γελοίου ή της φαρσοκωμωδίας που έπαιζαν.
Για λίγη τηλεθέαση τούτη η χώρα φονεύει ότι ελάχιστο τις έμεινε από την αξιοπρέπεια της.
Και σπέρνει ταυτόχρονα σπόρο διάλυσης.
Θα θερίσουμε κι ανάλογα.

anp@fora.gr

2006-12-08T22:58:00.000+02:00

Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη

Θα έχετε ακούσει, σε όλων μας τα αυτιά έχουν φτάσει οι εξαγγελίες των αρχόντων μας, τοπικών και μη, για ανάπτυξη στην περιφέρεια (και μάλιστα αειφόρο), για τη σημασία του να κρατηθεί ο πληθυσμός στην επαρχία κοκ.
Καλά και άγια όλα αυτά. Μα που θα στηριχτούν; Σε ποιους «πυλώνες», σε ποιες μορφές και βάσεις που θα πάνε την καθημερινή ποιότητα της ζωής μας λίγο παραπέρα. Σήμερα θέλω να μιλήσω για έναν τέτοιο μοναδικό μα απειλούμενο θεσμό που άνθισε και καρποφόρησε και στον τόπο μας, την Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη.
Πριν χρόνια είχαμε κάνει ένα αφιέρωμα στη βιβλιοθήκη αυτή (ζούσε ακόμη και ο φίλος ο Θόδωρος Μιμιλίδης). Και ήταν κάτι που τόσο το είχαμε χαρεί. Μια μοναδική εμπειρία για τα παιδιά που την κατέκλυζαν. Με παιχνίδι, με δραστηριότητες ευφάνταστες και χαρούμενες, πλησίαζαν τον χώρο του βιβλίου, αγκάλιαζαν και αγκαλιάζονταν από τη βιβλιοθήκη.
Οι οραματικοί σπόροι μιας γαλλίδας που αγαπούσε τη χώρα μας πιάνανε τόπο.
Μετά ήλθε η περίοδος της γραφειοκρατίας, του κακοσχεδιασμένου προϋπολογισμού, της μίζερης ελλαδίτσας, που θέλει να διώχνει τα παιδία της.
Προβλήματα με τη στέγη, με τη μισθοδοσία, με, με,…
Και τώρα ο οργανισμός υπό κατάρρευση.
28 βιβλιοθήκες πάνε για οριστικό λουκέτο.
Καλές διαθέσεις φαίνονται να υπάρχουν, αρκούν όμως;
Ας δουλέψουμε όλοι λίγο παραπάνω, ας σπαταληθούν λιγότερα στο έργο «χ» αμφιβόλου αποδοτικότητας.
Η Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη απέδειξε τόσα χρόνια πως δούλεψε και συνεισέφερε (παραπάνω από όσα νομίζουμε) σε τούτο τον έρμο τόπο.
Αν κάτι πραγματικά εννοούμε με την περιφερειακή ανάπτυξη, ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν.
Ας το αποδείξουμε τώρα. Πως; Μα, αγωνιζόμενοι όλοι μας, από τον πολίτη που θέλει να ζήσει με νόημα μέχρι τον βουλευτή και τον υπουργό που θέλει να αφήσει όνομα.
anp@fora.gr

2006-12-08T22:56:00.001+02:00

Προπέτασμα καπνού

Τι μπορεί να σου αποκαλύψει μία τόσο δα πινακιδούλα.
Κυριακή και στο εστιατόριο η μικρή μεταλλική επιγραφή έγραφε: ΜΗ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ. Παραπέρα, στον ίδιο χώρο και στην τεράστια απόσταση των 5 μέτρων, η αντίστοιχη συνάδελφος: ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ.
Να πως επιλύει η Ελλάδα τα «ελαφρά» τοιαύτα προβλήματα. Καρφώνουμε δυο πινακίδες στον ίδιο ντουμανιασμένο χώρο και είμαστε νομοταγείς. Ξεμπλέξαμε με το πρόβλημα. Φινίτο.
Κακόμοιρες Ιρλανδία, Νέα Ζηλανδία, Νορβηγία, Σκωτία, Αυστραλία που απαγορεύσατε πλήρως το κάπνισμα δημόσια. Στη γειτονική Ιταλία δίνεται η δυνατότητα στα εστιατόρια και τα μπαρ να δημιουργήσουν ανεξάρτητους, αυτόνομα εξαερισμένους χώρους. Και ο νόμος κατά του καπνίσματος εφαρμόζεται εκεί με εξαιρετική επιτυχία από το 2004. Εδώ ντουμανιάζουμε και στους παιδότοπους!
Αλλά εμείς, ως συνήθως κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλο μας. Μας ενδιαφέρει πρωτίστως η βιτρίνα και όχι η ουσία.
Να η κεντρική ιδέα τούτης της χώρας, εμείς να περνάμε καλά, να κάνουμε ότι μας καπνίσει κι από…προπέτασμα καπνού, που κρύβει τα ουσιώδη, όσο θέλετε.
Δείτε τι έγινε με τις καταλήψεις. Κανείς δεν λέει την αλήθεια, που όλοι την ξέρουν. Ποιος μιλάει πραγματικά για το τι γίνεται στα σχολειά μας, εδώ και σ’ όλη την χώρα; Ποιοι (εκτός ελαχιστότατων) νοιάζονται πραγματικά για τα παιδιά αυτά; Λόγια θα ακούσετε πολλά. Περί δημοκρατίας, δικαιωμάτων, παιδείας, αγώνων κτλ. κτλ.
Είναι πάλι το σύνδρομο της πινακίδας.
Θα μπορούσαμε να βάλουμε ένα-δυο επιγραφές ΚΑΤΑΛΗΨΙΕΣ και ΜΗ ΚΑΤΑΛΗΨΙΕΣ (ίσως και ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΕΣ και ΜΗ ή ακόμη καλύτερα ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ και ΜΗ) και να είμαστε μια χαρά.
Τα τακτοποιήσαμε όλα με το κοιμισμένο και μάλλον παραχορτασμένο συνειδησιακό μας.
Η πραγματικότητα πάλι κάτω από το χαλί. Να υφέρπει σαν λάβα σε ηφαίστειο.
Η πραγματικότητα μιας κοινωνίας που τις κούφιες λέξεις τις κάνει επικερδή λάβαρα. Μιας κοινωνίας σκεπασμένης με βαρύ προπέτασμα καπνού.

anp@fora.gr

2006-11-08T22:33:00.000+02:00

Θέλεις;

Εσάς σας τράβηξε την προσοχή;
Δίχρωμα αφισίδια (αφισίδιο= παράγωγο της αφίσας και όχι της αφασίας) κατέκλυσαν τη μικρή μας πόλη. Κυριαρχεί σ’ αυτές το ρήμα ΘΕΛΩ μαζί με συνθήματα που έχουν την καταγωγή στην αβάσταχτη ελαφρότητα της τηλεοπτικής αερολογίας.
Δεν με νοιάζει σήμερα το ευτελές υλικό με το οποίο κτίζεται ο κώδικας επικοινωνίας του αύριο. Αυτούς τους λογαριασμούς θα τους πληρώσουμε συλλογικά σύντομα.
Με νοιάζει όμως το ευφυέστατο της επιλογής ενός πανίσχυρου ρήματος, του Θέλω. Πόσο ταιριάζει στους νεοέλληνες- αυτό το εξαίρετο υποείδος του homo economicus. Θέλω και τίποτα δεν με εμποδίζει. Θέλω και κανένας δεν με σταματά. Θέλω και μείνε μακριά μου, μου χαλάς τα σχέδια.
Ο απόλυτος θρίαμβος του εγωισμού. Θριαμβεύει το θέλημα, δεμένο με τα μέσα σκοτάδια. Επιθυμητικό, λογιστικό, θυμικό: ψιλές διακρίσεις σε καιρούς απίστευτης χοντροκοπιάς. Σύνθημα-σημείο.

***

Και μετά διάβασα και την είδηση αυτή: Λυκειάρχης στην Ιαπωνία αυτοκτόνησε, όταν το σχολείο του βρέθηκε να είναι ένα από τα εκατοντάδες που δεν έκαναν όλα τα απαιτούμενα μαθήματα, ώστε οι μαθητές του να μπορούν να εστιάσουν στις ιδιαίτερα ανταγωνιστικές εξετάσεις για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο.
Θέλω ευθύνη και ντομπροσύνη. Θέλεις;

anp@fora.gr

2006-09-16T11:08:00.000+03:00

Θησαύρισμα ευφρόσυνων ρημάτων

Για τα 100 και δύο τεύχη του ΠΡΩΤΑΤΟΥ

Κανών της εντύπου τρυφής ου η Ακροστιχίς ΠΡΩΤΑΤΟΝ.

Πολύολβος αυτός που βαδίζει στα σοκάκια και στις σιωπές του Άθωνα.
Σε τετραγωνισμένο και ρυτιδιασμένο λευκό χαρτάκι θησαυρίζω στο πορτοφόλι μου τον στίχο του Β.Π.Κ.:
«Γερτός στο καθημερινό στασίδι
της ζωής
στα μονοπάτια του όρους διακλαδίζεσαι».
Θησαύρισμα ευφρόσυνων ρημάτων, συνεχής ευκαιρία νοεράς πεζοπορίας για τους εν τω κόσμω, αυτό το «Τριμηνιαίο αγιορείτικο δελτίο» το εκ των Καρυών του Αγίου Όρους Άθω.
Περνώντας τα 100 τεύχη (τις προάλλες κατέφτασε το 102ο) μας συντροφεύει παραμυθητικά.

Ριπίζοντας τις φλόγες με ένα στενόμακρο μεταλλικό σωλήνα, θυμούμαι τη γιαγιά να προσπαθεί να ζεστάνει με το τζάκι όλους μας.
Αυτό νομίζω κάνει και το Πρωτάτο, θερμαίνοντας μας με τρόπο αλλιώτικο.
Ξεκινώ πάντα την ανάγνωση κάπως ανάποδα, πίσω στις «Ειδήσεις και Σχόλια»
με το «Ανεπαύθησαν εν Κυρίω οι Αγιορείτες Πατέρες», αποθαυμάζοντας τη βιοτή την τόσο ξένη με τα παρ’ ημίν ειωθότα.

Ωδή που ακολουθείται από ένα Θεοτόκιο. Να το Πρωτάτον.
Κείμενα και μαρτυρίες. Επιλογή βιβλίων. Ειδήσεις και σχόλια. Αγιορείτικη βιβλιογραφία.
Υπό τη θεομητορική σκέπη μοναστήρια, σκήτες, κελιά και ερημητήρια περνούν από τις σελίδες του, αφήνοντας πίσω αδιόρατη ευωδία θυμιατού.

Τάλαντο που περιτριγυρίζει τις ζωές μας, τις έγκλειστες σε πολυκατοικίες και νοοτροπίες ασφυκτικές.
Και καλεί σε μιαν ανοιχτωσιά αναστάσιμης πανηγύρεως.

Αγιορείτικο υπόμνημα. Η αδιάκοπη συνέχεια από γεροντάδες σε υποτακτικούς και στα επόμενα καλογέρια που απαρτίζουν όλοι μαζί το ψηφιδωτό της ογδόης ημέρας.
Πέτρες αιχμηρές που εν καιρώ και με μόχθο κρυφό λειαίνονται, γίνονται απρόσμενα καλλιτεχνήματα, στρώνουν το μονοπάτι προς τα άνω.

Ταξίδι που αν ξεφύγει από τα προσδοκώμενα του συσσωρευμένου μας εγωισμού και από τα συνήθη εμπόδια που εμείς οι ίδιοι στρώνουμε, οδηγεί στο επιεικές, το όντως ανθρώπινο, το φυσικό που αρχίζει να ροδίζει πάνω του η χάρις.
Έτσι από την επιφάνεια των λέξεων βυθίζεσαι στο μυστικό τους πυθμένα.

Όρος που ανακαλεί μνήμες, που είναι μνήμη το ίδιο και οι αγιορείτες του.
Σαν εκείνον τον αρχαίο Κουβαρά, ληξιαρχείο αγιότητας.
Ονόματα και ημερομηνίες και ναοί αποθησαυρισμένα με σεβασμό, ωσάν σε οστεοφυλάκιο που καρτερεί τη σάλπιγγα.

Νάρθηκας με λεπτότητα ιστορημένος.
Σε οδηγεί, εσένα που δεν τολμάς να εισέλθεις στη λαμπρότητα την έσω, με χάρη και χαρά στο ναό της δόξης, της ευχαριστίας.
Πρωτάτον, θησαύρισμα ευφρόσυνων ρημάτων.

Γρεβενά 5 Σεπτεμβρίου 2006

2006-08-12T11:08:00.000+03:00

In such a world of conflict, a world of victims and executioners, it is the job of thinking people, not to be on the side of the executioners.

Albert Camus

2006-07-29T19:26:00.000+03:00

Ο Δαβίδ και το Ισραήλ

Του Παντελή Mπουκάλα (ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ)

Οι πόλεμοι δεν κερδίζονται αποκλειστικά στα πεδία των συγκρούσεων και δεν αρκούν οι πύραυλοι και τα τεθωρακισμένα για να φέρουν τη νίκη. Οι πόλεμοι πρέπει να κερδηθούν και στο πεδίο της ηθικής, ειδάλλως είναι χαμένοι, κι ας φαίνονται νικηφόροι. Με την υπεραντίδρασή της, η οποία ωστόσο δεν εκδηλώνεται τώρα πρώτη φορά, η ηγεσία του Ισραήλ ενδέχεται να διαλύσει στρατιωτικά τους αντιπάλους της (αν και δεν είναι απολύτως βέβαιο ότι επιθυμεί όντως τη συντριβή τους, μια και χρησιμοποιεί ανέκαθεν την ύπαρξη και τη δράση των οργανώσεων του ακραίου ισλαμισμού σαν ευλογοφανές πρόσχημα), την ίδια στιγμή όμως αντιμετωπίζει τον πρόδηλο κίνδυνο να ηττηθεί ηθικά. Κι όσο κι αν η θεσμοθετημένη ή η αυτονομιμοποιούμενη διά της ισχύος της ηγεσία της διεθνούς κοινότητας (ο ΟΗΕ ή η Ομάδα των Οχτώ) κωλυσιεργεί ή τάσσεται κατ’ ουσίαν στο πλευρό σου, η διεθνής κοινή γνώμη σχηματίζεται συχνά ερήμην όσων επιδιώκουν να τη χειραγωγήσουν· λίγες εικόνες από τον βομβαρδισμό ενός κομβόι αμάχων, οι οποίοι μάλιστα είχαν λάβει λίγο πριν την επίσημη διαβεβαίωση ότι δεν θα πληγούν αν εκκενώσουν το χωριό τους, αρκούν για να αφήσουν έκθετη και την πιο συστηματική προπαγάνδα.
Καθόλου εύκολο, λοιπόν, δεν είναι να γίνει ευρέως αποδεκτό το προβαλλόμενο επιχείρημα ότι ο αφανισμός της Λωρίδας της Γάζας ήταν αναγκαίος για να απελευθερωθεί ο αιχμαλωτισθείς Ισραηλινός στρατιώτης και ότι επίσης αναγκαία ήταν η εισβολή στον Λίβανο, το ανελέητο σφυροκόπημά του και η καταστροφή των υποδομών του για να απελευθερωθούν οι άλλοι δύο αιχμαλωτισθέντες Ισραηλινοί στρατιώτες. Και το ότι αυτές οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ούτε αναγκαίες ήταν ούτε νόμιμες το κατήγγειλαν πρώτες, και με δριμύτερη σαφήνεια από οποιονδήποτε άλλον, οι ειρηνιστικές οργανώσεις στο ίδιο το Ισραήλ και διανοούμενοι στη χώρα αυτή που δεν πάσχουν από «εθνική τύφλωση».
Το δικαίωμα μιας χώρας στην αυτοάμυνα είναι ανεπίτρεπτο να ασκείται καταχρηστικά (με μια αλαζονεία που ενισχύεται και νομιμοποιείται από τη σταθερά παρεχόμενη προστασία της μοναδικής υπερδύναμης) σαν δικαίωμα στην επιβολή μαζικής τιμωρίας βάσει του αποτρόπαιου δόγματος περί συλλογικής ευθύνης. Η φρίκη του παρελθόντος, η τραγωδία του εβραϊκού λαού, δεν μπορεί να νοείται σαν άλλοθι διαρκείας ούτε να χρησιμοποιείται λογοκριτικά, προς απαγόρευση του ελέγχου και της κριτικής. Το Ισραήλ, με πανίσχυρο οπλοστάσιο, έχει πάψει να είναι ο Δαβίδ. Το ηθικό οπλοστάσιό του πάντως θα φτωχαίνει όσο θα δρα με όρους που ταιριάζουν σε τρομοκρατικές οργανώσεις και όχι σε κράτη υποχρεωμένα να σέβονται το διεθνές δίκαιο αν επιθυμούν να προστατέψουν το δίκιο τους.

2006-07-22T21:33:00.000+03:00

Διαβάζοντας

Λέξεις πρωτόγνωρες

Σαν το γέλιο εκείνο
που δωρίστηκε

Με γέυση φωτός

2006-07-14T09:25:00.000+03:00

Η άλλη δυνατότητα

Κάθε καινούργια μέρα
κι ένα απ' τα όνειρά μου
πέφτει
και χάνεται στην άβυσσο,
ενόμιζα
και αποθηκεύεται στα κατώγια
όπου χαλκουργείται το μυστήριο
της ευσεβείας, μου είπες.

π. Βασίλειος Θερμός
"Φωνήεντες Στεναγμοί"

2006-07-14T09:13:00.000+03:00

Το Αλογάκι και το Πενηντάρικο
(ή Περί ακρίβειας μικρά θερινή πραγματεία)

Έχει κάπου 33 βαθμούς έξω. Καλοκαίρι ευπρόσδεκτο.
Είπα λοιπόν να γράψω μια μικρά θερινή πραγματεία.
Το αλογάκι είναι αντιπροσωπευτικό εκείνων των λίαν κερδοφόρων μηχανημάτων, που με τη μορφή ζώων, αυτοκινήτων, ελικοπτέρων και άλλων ευφάνταστων τεχνουργημάτων λατρεύονται από τα παιδιά, στα οποία προσφέρουν στιγμιαία περιπετειώδη ανάβαση μετά τραμπαλίσματος και μουσικής.
Το πενηντάρικο είναι το αντίτιμο που πολλάκις καταβάλλουν οι μεγαλύτεροι προς τέρψη των μικρότερων.
Εδώ ήταν και το δόκανο. Η αόρατη παγίδα.
Επί δραχμούλας, το πενηντάρικο ήταν ένα ωραίο νόμισμα με αρχαίον ελληνικόν πλοίο και τον Όμηρο. Το θυμάστε; Δραχμές πεντήκοντα.
Επί κοινού ευρωπαϊκού (τρομάρα μας) νομίσματος το πενηντάρικο είναι ένα κομψό νόμισμα με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Λεπτά πεντήκοντα.
Πενηντάρικο το ένα, πενηντάρικο και το άλλο. Και τα δύο, τσούπ…μέσα στο αλογάκι.
Μόνο που….πως να το πω ….ντρέπομαι…να: υπερτριπλασιάστηκε η αξία. Ακρίβυνε δραματικά η….ιππασία.
Εκεί που πλήρωνες πενήντα δραχμούλες, τώρα πληρώνεις πενήντα λεπτά (=170,375 δραχμούλες).
Όπα! Τι έγινε; Τι φταίει;
Φταίει η τιμή του πετρελαίου (με αμόλυβδη τρέχει το αλογάκι….);
Φταίει η χρήση νέας πυρηνικής τεχνολογίας στα…αλογάκια;
Φταίει το μυαλό μας το λειψό που μας πουλάνε πράσινα άλογα;
Θυμάμαι σαν τώρα, εκείνον τον Σημίτη, το βράδυ εκείνης της πρωτοχρονιάς που έπαιρνε περήφανος τα πρώτα εκείνα κολλαριστά ολοκαίνουργια ευρώα από το μηχάνημα της τράπεζας. Από δω και πέρα, έλεγε, ποιος μας πιάνει…Θα γιόμιζε ο τόπος ισχυρό νόμισμα, τα πουγκιά μας φουσκωμένα…
Την επαύριον το αλογάκι (και το κάθε λογής αλογάκι της καθημερινότητας μας) μασούσε 50λεπτα και εμείς τρώγαμε άχυρο.
Πόσο πήγαινε το καφεδάκι, ένας γύρος με μπόλικο λίπος, ένα πουκάμισο (τώρα να μη παραπονιόμαστε, έχουμε και τους....Κινέζους), ένας οποιοσδήποτε λογαριασμός και τόσα άλλα αναρίθμητα που αδειάζουν με ταχύτητα και επιδεξιότητα φαντομά τα πορτοφολάκια ημών;
Από τη δραχμούλα έως το ευρώ μάς ποδοπάτησε το ιππικό της ακρίβειας…
Καλά και ξέγνοιαστα μπάνια!

2006-07-14T09:10:00.000+03:00

ΣΤΡΕΒΛΗ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Εικόνα συνηθισμένη και «κλασσική» πια του νεοελληνικού βίου: βραδινό δελτίο ειδήσεων και ο πολίτης – τηλεθεατής απορροφά τα εντυπωσιακά ειδησάρια που εκτοξεύει η τηλεοπτική συσκευή. Έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας του, ιεροτελεστία εκ των ουκ άνευ.
Θα είναι βέβαια κοινοτοπία να μιλήσουμε για το α-νόητο και εκβαρβαρισμένο «μενού» της τηλεοπτικής θεματολογίας, που ανακυκλώνεται με καταθλιπτική μονοτονία.
Εκείνο όμως που νοθεύει τη ζωή μας, που υποτιμά τη νοημοσύνη μας και που τελικά υπονομεύει την ελευθερία μας είναι η ψευδοενημέρωση, η στρεβλή επικαιρότητα που προσφέρεται στον τηλεοπτικό «καταναλωτή». Και προσφέρεται ακριβώς σαν καταναλωτικό προϊόν, με χρυσό περιτύλιγμα, εντυπωσιακή ρεκλάμα, αλλά χωρίς καμιά εσωτερική βαρύτητα, ένα αδειανό πουκάμισο. Μια βιτρίνα με κανένα πραγματικό αντίκρισμα, λόγια και εικόνες για το θεαθήναι, ο μύθος μιας δήθεν εύρυθμης κοινωνίας.
Είναι σήμερα στην επικαιρότητα η προοπτική ένταξης της Τουρκίας (του συγκεκριμένου κεμαλικού μορφώματος); Όχι, βέβαια. Και πέρα από κάποιες ανυπόφορες γαλατικές ευγένειες, το θέμα (που θα επηρεάσει πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά όλους μας) υποβαθμίζεται, εξαφανίζεται. Ο πολίτης δεν έχει λόγο, δεν του δίνεται η στερεή ενημέρωση πάνω στην οποία θα μπορέσει να στηρίξει υπεύθυνα τις επιλογές του.
Το κουτσομπολιό για έναν άγνωστο τηλεαστέρα θα κρατήσει ώρα (στο δελτίο ειδήσεων), ενώ η βία στην Παλαιστίνη, ή η προβληματική πορεία της ελληνικής περιφέρειας θα πάρουν τα ψίχουλα ενός ανηλέητου τηλεοπτικού χρόνου.
Το ερώτημα ζωτικό: έχουμε συνειδητοποιήσει πως διαμορφώνεται ο αυριανός έλληνας πολίτης;

2006-07-14T09:09:00.000+03:00

One day, a rabbi gathered all his disciples and
invited them to question and even to criticize
him. The disciples said to him:
– Master, your conduct surprises us, you never
do what your father, your master, did, whom
we knew before he chose you as his successor.
How do you consider his heritage , where is
your loyalty?
The rabbi looked at his disciples gravely, but he
had a gleam in his eye, a spark of joy and of
malice. He said to them:
– I will explain to you, it is very simple. No one
is more faithful than I am! In everything, I do
exactly what my father did; just as he never
imitated anyone else, I do the same!

—Martin Buber, Tales of the Hasidim

2006-07-14T09:03:00.000+03:00

ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

«Μνήμη του λαού μου σε λένε Πίνδο και σε λένε Άθω…»
(Οδυσσέας Ελύτης, ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ)

Πως μπορεί να γράψει κανείς για το Άγιο Όρος, έστω και λίγες αράδες;
Πως μπορεί να μιλήσει κανείς γι’ αυτό που μόνο Βιώνεται, την απερίγραπτη εμπειρία, τη μυσταγωγία; Η προσέγγιση στη μοναχική αυτή πολιτεία των ανθρώπων που αγωνίζονται, στον «τόπο της μετάνοιας», δεν μπορεί να’ ναι τουριστική αλλά πνευματική.
Βγαίνοντας από τον κόσμο, με την αγιορείτικη ορολογία, και ζώντας για ελάχιστες μέρες στο κοινόβιο γίνεσαι άπειρος, δόκιμος κοινωνός αλλιώτικης κοινωνίας.
Τρεις σχεδόν μέρες στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου, κατά την πανήγυρη των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ: Η μοναχική αβραμιαία φιλοξενία, ο δοξολογικός κύκλος του 24 ωρου που ακόμη και την Τράπεζα κάνει προέκταση του Ναού, η ομορφιά της φύσης, των κτισμάτων, η πνευματική λεβεντιά των μοναχών, τι να πρωτοθυμηθεί ο προσκυνητής; Η αγιορείτικη αγρυπνία, ακολουθίες δεκαπέντε ωρών, αθλήματα ζωηφόρο. Η κατάνυξη που νιώθεις μέσα στην ταπεινή μεγαλοπρέπεια του Καθολικού, ακούοντας έκπληκτος τους αγγελικούς χορούς των Δανιηλιαίων, των Σιμωνοπετριτών, τους Γρηγοριατών και των Δοχειαριτών να ψέλουν μέσα από τα Βάθη του είναι τους. Ο λόγος Αλήθειας και Ζωής από τον αγωνιστή Ηγούμενο π. Γρηγόριο, το μήνυμα για Λατρεία και Διακονία.
Και η πεζοπορία στα μονοπάτια του Άθω, για την Ξενοφώντος, για το Ρώσικο μικρές και ατελείς προσπάθειες να γνωρίσει την πνευματική και φυσική ομορφιά του τόπου αυτού. Γιατί πραγματικά στο Όρος αρχίζεις και κατανοείς, να ψηλαφείς, το νόημα της λέξεις «φιλοκαλία» (τίτλος και της ανθολογίας ασκητικών μυστικών- νηστικών κειμένων από τον 4ο ως το 15ο μ.χ αιώνα) είναι ο έρωτας του κάλλους, της ομορφιάς, «Θείος Έρως»- δοξολογία στο πρόσωπο του Δεσπότη, του Τριαδικού Θεού.
Στο Όρος επαληθεύεις εμπειρικά τα λόγια του ιστορικού – Βυζαντικολόγου Στήβεν Ράνσιμαν: « … όλα αντανακλούσαν την ίδια λαχτάρα για την ομορφιά, μια ομορφιά όμως που δεν ήταν εντελώς του κόσμου τούτου. Για τους Βυζαντινούς η ομορφιά είχε ένα εσώτερο νόημα. Βοηθούσε τη μυστική τους έκσταση, ήτανε μέρος της δόξας του Θεού…»
Πλησιάζουν οι γιορτές των Χριστουγέννων, του σωτηρίου της Ενσάρκωσης του Κυρίου, και οι λίγες αυτές και τόσο ανεπαρκείς γραμμές εύχονται να προτρέψουν σε μια προσωπική γνωριμία (πέρα από αναγνώσματα και ακούσματα) με το Άγιο Όρος, σε ένα προσκύνημα. Έχει που …«…παρασκεύασε χώμα κατάλληλο για την κήπευση των ψυχών ώστε όλο το Όρος με την ανθρώπινή του άνθηση να ονομαστεί Περιβόλι της Παναγιάς…» (Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης).

2006-07-14T08:52:00.000+03:00

(notes for opening talk by Jim Forest at a retreat at La Casa de Maria, Santa Barbara, CA; Nov 8-10, 1996)

Prayer for busy people

We all regard ourselves as busy people or we wouldn't be taking part in a weekend retreat on prayer for busy people. I have been wondering, though, in what way, if any, would the actual content of the weekend be different if had been called Prayer for People with Lots Free Time on Their Hands. Or Prayer for Lazy People. Of course some of you -- maybe most of you -- wouldn't be here. You would be too busy.
But prayer is prayer whether you have a simple or complicated life.
We cannot say prayer would be easy if we were not busy people. A life that isn't busy probably means we're in ill health, unemployed or retired. But for most people here and now, life is heavily loaded. Most of us probably feel like the pair of jeans in the Levis symbol being pulled by horses in opposite directions, only we are being pulled in more than two directions. We have perhaps half a dozen horses testing our rivets: work, family, friends, religious life, recreation, health ... plus perhaps one or to addictions or semi-addictions, passions we can either just barely control, or can't control.
Probably we sometimes feel a little guilty about being so busy. But even more often we feel guilty that, busy though we are, we aren't doing more.
The truth is: busy-ness by itself is not a bad thing. We shouldn't aspire to anything less than life full to the brim. we are meant, as human beings, to live an engaged and responsible life, a life in which we have keep making choices that stretch us intellectually and spiritually.
On the other hand, the word "busy" can suggest another definition. It can mean being frantic -- too many things happening, no sense of control, no sense of life having a center or of the pieces fitting together and reinforcing each other.
Probably for many of us life is more than busy. A lot of people feel harried, exhausted, frightened, powerless, with little or no sense of meaning.
Probably this is something that rings a few bells for us. But we are, after all, people of our time and place. We live in an age that in many ways is hard on the spiritual life -- or just plain hard on life.
Let's think about what we are up against.
There is the problem of living in the "information age." No previous generation had to absorb so much information that had to do with events that were beyond the range of sight and sound or had such access to information resources. First newspapers, then radios, then television, now the Internet and the World Wide Web. The positive aspect of these tools is that we're more aware of inter-connection and inter-dependence; we are better able to respond to needs and build relationships. Within hours we know about important events happening in any part of the world -- a scientific discovery, a hurricane or earthquake, a war, an act of heroism. The negative aspect is that we become simply information junkies. We know far more than our grandparents but understand less than they did and live less responsible lives.
You probably saw the film "Amadeus" and so recall the scene where the Emperor told Mozart there were "to many notes" in his opera, "The Marriage of Figaro." "The human ear can only absorb so many notes." In fact there seems no limit to the number of notes we can absorb but there is a limit to have much information we can usefully absorb and respond to. I can easily get into a numbing state of information exhaustion.
Another factor that seems more modern than ancient is the pace of life. Things change and change at unprecedented speed. Technology changes. Family patterns change (to the point that there is hardly any family life).
If we were looking for a symbol for our era perhaps the clock would be a good choice. There aren't many of us not wearing a watch. If we start counting the time-keeping devices in the average home, it will at least equal the number of icons you might find in the home of a pious Orthodox family of the old school.
At it's best, the clock is simply a benign and essential tool of social coordination. At its worst, it is a tool of social disconnection. How many things of real importance do we fail to do because we haven't got time?
I often think about an experience I had during the late sixties when I was accompanying Thich Nhat Hanh, a Vietnamese Buddhist monk who was giving lectures in the United States. We were at the University of Michigan, waiting for the elevator doors to open. I noticed my brown-robed companion was looking at the electric clock above the elevator doors. Then he said, "You know, Jim, a few hundred years ago it would not have been a clock, it would have been a crucifix."
He was right. The clock is a religious object in our world, one so powerful that it can depose another.
I also recall a story related in his journal by Daniel Wheeler, a Quaker engineer who had come from Britain to Russia at the time of Tsar Alexander I to take charge of draining swampland near St. Petersburg. A group of peasants was sent to his house with an urgent message, knocked on the door, got no response, and went inside to look for the engineer. First things first, however. Once inside, one's first duty as an Orthodox Christian is to find the icon corner and say a few prayers, but this proved difficult. Nothing looked like an icon. The peasants knew things were different in other countries. What would a British icon look like? What impressed them most was the mantelpiece clock. They decided this was a British icon and so crossed themselves, bowed before the clock, and recited their prayers.
In a way the peasants were right. They had identified a machine which has immense power in the lives of "advanced" people.
I think too of an experiment in the sixties at a theological school in America. A number of students were asked to prepare sermons on the Parable of the Good Samaritan. These weren't to be publicly delivered but recorded on tape for grading by a professor of homiletics. It seemed an ordinary assignment, but those responsible for the project were interested in more than what the aspiring pastors would say about the parable. Without their knowledge, the students had been divided into three groups. Some were to be called on a certain morning and told that they could come to the taping room any time in the day; others were to be told that they had to be there within the next few hours; and the rest were to be told that they had to come without delay.
The testers had arranged that, as each student arrived at the building where the sermons were being recorded, they would find someone lying on the ground by a bench near the entrance, seemingly unconscious and in need.
What were the results? Among all those preaching sermons on the Parable of the Good Samaritan, barely a third took the time to stop and do anything for the person lying on the ground. Those who did stop, it was discovered, were mainly the ones who had been told they could come any time that day. They felt they had time, and that sense of having time gave them time to be merciful. They weren't overwhelmed with deadlines and overcrowded schedules -- the constant problem of many people, not least clergy and lawyers, which perhaps is why Jesus cast a priest and Levite in those unfortunate parts in his parable.
In reality everyone has time but people walking side by side on the same street can have a very different sense of time, so that one of them is so preoccupied by worry or fear or plans for the future that he hardly notices what is immediately at hand while the next person is very attentive. Each person has freedom -- to pause, to listen, to pray, to change direction. Learning to pray in an unhurried way can help us become less hurried people.
Another crucial factor effecting us is fear. Fear is reinforced by the front page of every newspaper, every TV news program, by events in daily life that reach us directly, and even by most of what we call "entertainment." A great deal of what we see and hear seems to have no other function than to push us deeper into a state of dread. Being fearful seems to be a reasonable state to be in -- fear of violent crime, fear of job loss, fear of failure, fear of illness, fear for the well-being of people we love, feat of failure in our primary relationships, fear of collapse of our pollution-burdened environment, fear of war, and finally fear of death. Fear itself becomes a kind of death sentence. There were many elderly people who died in a heat wave in Chicago one summer simply because they didn't dare leave their apartments, for fear of muggers, in order to get to the air-conditioned shelters the city had provided. They died of fear.
It is a fact that fear impedes spiritual life. I don't mean the fear of God. Paradoxically, the fear of God puts all other fears in their place. The fear of God is nothing like all those fears which undermine our being. It means to stand in awe of the incomprehensible, the Creator of the universe with all its wonders and mysteries, God who is both more intimate than breath and as remote as the darkness beyond the furthest star. But a person overwhelmed with anxiety tends to limit prayer to complaints and appeals. Keep in mind the advice that angels give in nearly every biblical account we have about them: "Be not afraid." A vital prayer life opens the door for God gradually to help us move fear from the center to the edge of daily life.
Still another problem confronting is embarrassment about being seen to be a religious person. Isn't religion for stupid people? If smart people believe in God, it had better be some blind force, something as impersonal as gravity. This is the age of the Jesus Seminar -- the age of people with doctorates who have buried the Bible in footnotes. The G word itself is a problem. The G word is God.
So let's look at the G word. How are we going to talk about prayer if we don't? To whom are we praying? And better yet with whom are we praying? We mainly find out who (rather than what) God is by praying.
Buy often times we are impeded in finding an answer because we think we already know it. We know who God is. We learned it as children . He is, for starters, all powerful. We've heard it thousands of time. In fact we have quite a few words about God we've heard a thousand times. God is love. God is just. God is truth. We also have a few images of God that are somehow very familiar. The God of the White Beard: the Lord Chief Justice God. The image of Gentle Jesus with the children; or Teaching Jesus on the hillside preaching the Sermon on the Mount. Jesus on the Cross. Jesus in the manger. The Child Jesus in the arms of his mother.
But often we know God no better than we know the Great China Wall. Or, in case you have been there, then say no better than we know the North Pole. We know it exists though we haven't been there. We know God as a fact of reality. And so far as it goes, thank God for that. It's a lot better than imagining there is no God.
But prayer is what we do not simply to show respect to the idea of God or to recite to God a list of God's various qualities. It is more than anything else our effort to experience the reality of God, so that finally we come to know the truth about God that the Evangelist John insists on again and again as being most central: God is Love. God is not a concept, a principal, an organizing force -- God is love. If we don't know that yet, prayer will more and more bring us to that love. If we know it already, prayer will taker is more deeply into that love.
Prayer is the on-going discovery of God.
Through prayer the real bridges are built. The same John who says God is love says this: "Whoever says he loves God and hates his neighbor is a liar." John is a bit rude, isn't he. Just how loving was he to speak in that way? But real love is truthful. Love doesn't lie. Love doesn't mislead. Love doesn't take us off the track. Love is not a door into the fog.
"We who says he loves God and hates his neighbor is a liar." Plain speech. It can't get any plainer.
It turns out the door to God is the very same as the door to my neighbor. We can't love someone and not pray for that person. Acts of love have their roots in prayer.
Many people pray and don't even realize they are praying and would be embarrassed to think of their caring thoughts as prayer. But they pray from the core of being. Because we are human, we are not capable of not praying, though it may be that we can be so damaged that the faculty is practically destroyed -- just as an ear can be too damaged to hear. But we are born to pray. It is even more central to the design than the faculties of hearing and seeing.

2006-07-14T08:39:00.000+03:00

Άνθος του γιαλού

Επι πολλάς νύκτας κατά συνέχειαν έβλεπεν ο Μάνος του Κορωνιού, εκεί όπου έδενε την βάρκαν του κάθε βράδυ, κοντά στα Κοτρώνια του ανατολικού γιαλού, ανάμεσα εις δύο υψηλούς βράχους και κάτω από ένα παλαιόν ερημόσπιτον κατηρειπωμένον, - εκεί έστρωνε συνήθως την κάπαν επάνω στην πλώρην της βάρκας, κ' εκοιμάτο χορευτόν και νανουρισμένον ύπνον, τρεις σπιθαμές υψηλότερ' από το κύμα, θεωρών τα άστρα, και μελετών την Πούλιαν και όλα τα μυστήρια του ουρανού - έβλεπε, λέγω, ανοικτά εις το πέλαγος, έξω από τα δύο ανθισμένα νησάκια, τα φυλάττοντα ως σκοποί το στόμιον του λιμένος, εν μελαγχολικόν φως - κανδήλι, φανόν, λαμπάδα, ή άστρον πεσμένον - να τρεμοφέγγη, εκεί μακράν, εις το βάθος της μελανωμένης εικόνος, επιπολής εις το κύμα, και να στέκη επί ώρας, φαινόμενον ως να έπλεε, και μένον ακίνητον.
Ο Μάνος του Κορωνιού, λεμβούχος ψαράς, ήτον αδύνατος στα μυαλά όπως και πας θνητός. Αρκετόν ήτο ήδη οπού έδενε την βάρκαν του κάθε βράδυ εκεί, δίπλα εις τους δύο μαυρισμένους βράχους, κάτω από το ερημόσπιτον εκείνο, τ' ολόρθον άψυχον φάντασμα, το οποίον είχε την φήμην, ότι ήτο στοιχειωμένον. Εκαλείτο κοινώς «της Λουλούδως το Καλύβι». Διατί; Κανείς δεν ήξευρεν. `Η, αν υπήρχον ολίγα γραΐδια «λαδικά», ή και δύο τρεις γέροι, γνωρίζοντες τας παλαιάς ιστορίας του τόπου, ο Μάνος δεν έτυχεν ευκαιρίας να τους ερωτήση.
Εβλεπε, βραδιές τώρα, το παράδοξον εκείνο μεμακρυσμένον φως να τρέμη και να φέγγη εκεί εις το πέλαγος, ενώ ήξευρεν, ότι δεν ήτο εκεί κανείς φάρος. Η Κυβέρνησις δεν είχε φροντίσει δι' αυτά τα πράγματα εις τα μικρά μέρη, τα μη έχοντα ισχυρούς βουλευτάς.
Τι, λοιπόν, ήτο το φως εκείνο; Ησθάνετο επιθυμίαν, επειδή σχεδόν καθημερινώς επέρνα με την βάρκα του από εκείνο το πέραμα, ανάμεσα εις τα δύο χλοερά νησάκια, και δεν έβλεπε κανέν ίχνος εκεί την ημέραν, το οποίον να εξηγή την παρουσίαν του φωτός την νύκτα, να πλεύση τα μεσάνυχτα, διακόπτων τον μακάριον ύπνον του, και τους ρεμβασμούς του προς τ' άστρα και την Πούλιαν, να φθάση έως εκεί, να ιδή τι είναι, και, εν ανάγκη, να το κυνηγήση το μυστηριώδες εκείνο φέγγος. Οθεν ο Μάνος, επειδή ήτο ασθενής άνθρωπος, καθώς είπομεν, νέος εικοσαετής, εκάλεσεν επίκουρον και τον Γιαλήν της Φαφάνας, δέκα έτη μεγαλύτερόν του, αφού του διηγήθη το νυκτερινόν όραμά του, διά να του κάμη συντροφιάν εις την ασυνήθη εκδρομήν.
***
Επήγαν μίαν νύκτα, όταν η σελήνη ήτο εννέα ημερών, κ' έμελλε να δύση περί την μίαν μετά τα μεσάνυχτα. Το φως εφαίνετο εκεί, ακίνητον ως καρφωμένον, ενώ ο πύρινος κολοβός δίσκος κατέβαινεν ήρεμα προς δυσμάς κ' έμελλε να κρυφθή οπίσω του βουνού. Οσον έπλεαν αυτοί με την βάρκαν, τόσον τους έφευγε, χωρίς να κινήται οφθαλμοφανώς, ο μυστηριώδης πυρσός. Εβαλαν δύναμιν εις τα κουπιά, «εξεπλατίσθηκαν». Το φως εμακρύνετο, εφαίνετο απώτερον ολονέν. Ητο άφθαστον. Τέλος έγινεν άφαντον από τους οφθαλμούς των.
Ο Μάνος, μαζί με τον Φαφάναν, έκαμαν πολλούς σταυρούς. Αντήλλαξαν ολίγας λέξεις:
- Δεν είναι φανάρι, δεν είναι καΐκι, όχι.
- Και τι είναι;
- Είναι...
Ο Γιαλής της Φαφάνας δεν ήξευρε τι να είπη.
Την νύκτα της τρίτης ημέρας, και πάλιν δύο ή τρεις ημέρας μετ' αυτήν, οι δύο ναυτίλοι επεχείρησαν εκ νέου την εκδρομήν. Πάντοτε έβλεπαν την μυστηριώδη λάμψιν να χορεύη εις τα κύματα. Είτα, όσον επλησίαζαν αυτοί, τόσον το όραμα έφευγε. Και τέλος εγίνετο άφαντον. Τι άρα ήτο;
***
Εις μόνον γείτων είχε παρατηρήσει τας επανειλημμένας νυκτερινάς εκδρομάς των δύο φίλων με την βάρκαν. Ο Λίμπος ο Κόκοϊας, άνθρωπος πενηντάρης, είχε διαβάσει πολλά παλαιά βιβλία με τα ολίγα κολλυβογράμματα που ήξευρε, και είχεν ομιλήσει με πολλάς γραίας σοφάς, αίτινες υπήρξαν το πάλαι. Εκάθητο όλην την νύκτα, αγρυπνών, σιμά εις το παράθυρόν του, βλέπων προς την θάλασσαν, και πότε εδιάβαζε τα βιβλία του, πότε ερρέμβαζε προς τα άστρα και προς τα κύματα. Η καλύβη του, όπου έρημος και μόνος εκατοικούσεν, έκειτο ολίγους βράχους παραπέρα από το σπίτι της Λουλούδως, όπου έδενε την βάρκαν του ο Μάνος, ανάμεσα εις το σπίτι της Βάσως του Ραγιά και της Γκαβαλογίνας.
Μίαν νύκτα, ο Κορωνιός και ο εγγονός της Φαφάνας ητοιμάζοντο να λύσουν την βάρκαν, και να κωπηλατήσουν, τετάρτην φοράν, διά να κυνηγήσουν το ασύλληπτον θήραμά των.
Ο Λίμπος ο Κόκοϊας τους είδεν, εξήλθεν από την καλύβην του, φορών άσπρον σκούφον και ράσον μακρύ, όπως εσυνήθιζε κατ' οίκον, επήδησε δύο τρεις βράχους προς τα εκεί, κ' έφθασε παραπάνω από το μέρος, όπου ευρίσκοντο οι δύο φίλοι.
- Για που, αν θέλη ο Θεός, παιδιά; τους εφώναξεν. Είναι βραδιές τώρα που τρέχετε έξω από το λιμάνι, χωρίς να γιαλεύετε, χωρίς να πυροφανίζετε - και τα ψάρια σας δεν τα είδαμε. Μήπως σας ωνείρεψε και σκάφτετε πουθενά, για να βρήτε τίποτα θησαυρό;
Ο Μάνος παρεκάλεσε τον Κόκοϊαν να κατεβή παρακάτω και να ομιλή σιγανώτερα. Είτα δεν εδίστασε να του διηγηθη το όραμά του.
Ο Λίμπος ήκουσε μετά προσοχής. Είτα εγέλασε:
- Αμ' πού να τα ξέρετε αυτά εσείς, οι νέοι, είπε, σείων σφοδρώς την κεφαλήν. Τον παλαιόν καιρόν τέτοια πράματα, σαν αυτό που είδες, Μάνο, τα έβλεπαν όσοι ήταν καθαροί, τώρα τα βλέπουν μόνο οι ελαφροΐσκιωτοι. Εγώ δε βλέπω τίποτα!.. Το ίδιο κι ο Γιαλής βλέπει αυτό που λες πως βλέπεις;
Ο Γιαλής ηναγκάσθη με συστολήν κατωτέραν της ηλικίας του να ομολογήση, ότι δεν έβλεπε το φως, περί ου ο λόγος, αλλ' επείθετο εις την διαβεβαίωσιν του Μάνου, όστις έλεγεν ότι το βλέπει.
Ο Κόκοϊας, ήρχισε τότε να διηγήται:
- Ακούστε να σας πω, παιδιά. Εγώ που με βλέπετε, έφθασα τη γρια-Κοεράνω του Ραγιά, την μαννού αυτής της Βάσως της γειτόνισσας, καθώς και τη μάννα της Γκαβαλογίνας, ακόμα κι άλλες γριές. Μου είχαν διηγηθη πολλά πρωτινά, παλαιικά πράματα, καθώς κι αυτό που θα σας πω τώρα:
»Βλέπετε αυτό το χάλασμα, το Καλύβι της Λουλούδως, που λένε πως είναι στοιχειωμένο; Εδώ τον παλαιόν καιρό εκατοικούσε μια κόρη, η Λουλούδω, οπού την είχαν ονοματίσει για την εμορφιά της, - έλαμπε ο ήλιος, έλαμπε κι αυτή - μαζί με τον πατέρα της τον γερο-Θεριά (ελληνικά τον έλεγαν Θηρέα), όπου εκυνηγούσε όλους τους Δράκους και τα Στοιχειά, με την ασημένια σαγίτα και με φαρμακωμένα βέλη. Ενα Βασιλόπουλο από τα ξένα την αγάπησε την όμορφη Λουλούδω. Της έδωκε το δαχτυλίδι του, κ' εκίνησε να πάη στο σεφέρι και της έταξε με όρκον ότι, άμα νικήση τους βαρβάρους, την ημέρα που θα γεννηθή ο Χριστός, θα έρθη να την στεφανωθή.
»Επήγε το Βασιλόπουλο. Εμεινεν η Λουλούδω, ρίχνοντας τα δάκρυά της στο κύμα, στον αέρα στέλνοντας τους αναστεναγμούς της, και την προσευχή στα ουράνια, να βγη νικητής το Βασιλόπουλο, να έρθη η μέρα που θα γεννηθή ο Χριστός, να γυρίση ο σαστικός της να την στεφανωθή.
»Εφτασε η μέρα που ο Χριστός γεννάται. Η Παναγία με αστραφτερό πρόσωπο, χωρίς πόνο, χωρίς βοήθεια, γέννησε το Βρέφος μες στη Σπηλιά, το εσήκωσε, το εσπαργάνωσε με χαρά, και το 'βαλε στο παχνί, για να το κοιμίση. Ενα βοϊδάκι κ' ένα γαϊδουράκι εσίμωσαν τα χνώτα τους στο παχνί κ' εφυσούσαν μαλακά να ζεστάνουν το θείο Βρέφος. Να, τώρα θα 'ρθή το Βασιλόπουλο, να πάρη την Λουλούδω!
»Ηρθαν οι βοσκοί, δυο γέροι με μακριά άσπρα μαλλιά, με τις μαγκούρες τους, ένα βοσκόπουλο με τη φλογέρα του, θαμπωμένοι, ξαφνιασμένοι, κ' έπεσαν κ' επροσκύνησαν το θείο Βρέφος. Είχαν ιδεί τον Αγγελον αστραπόμορφον, με χρυσογάλανα λευκά φτερά, είχαν ακούσει τ' αγγελούδια που έψαλλαν: Δόξα εν υφίστοις Θεώ! Εμειναν γονατιστοί, μ' εκστατικά μάτια, κάτω από το παχνί, πολλήν ώρα, κ' ελάτρευαν αχόρταγα το θάμα το ουράνιο. Να! τώρα θα 'ρθή το Βασιλόπουλο, να πάρη την Λουλούδω!
»Εφτασαν κ' οι τρεις Μάγοι, καβάλα στις καμήλες τους. Είχαν χρυσές μίτρες στο κεφάλι, κ' εφορούσαν μακριές γούνες με πορφύρα κατακόκκινη. Και τ' αστεράκι, ένα λαμπρό χρυσό αστέρι, εχαμήλωσε κ' εκάθισε στη σκεπή της Σπηλιάς, κι έλαμπε με γλυκό ουράνιο φως, που παραμέριζε της νύχτας το σκοτάδι. Οι τρεις βασιλικοί γέροι ξεπέζεψαν απ' τις καμήλες τους, εμπήκαν στο Σπήλαιο, κ' έπεσαν κ' επροσκύνησαν το Παιδί. Ανοιξαν τα πλούσια τα δισάκια τους, κ' επρόσφεραν δώρα: χρυσόν και λίβανον και σμύρναν.
- »Να! τώρα θα 'ρθή το Βασιλόπουλο, να πάρη την Λουλούδω!
»Πέρασαν τα Χριστούγεννα, τελειώθηκε το μυστήριο, έγινε η σωτηρία, και το Βασιλόπουλο δεν ήρθε να πάρη την Λουλούδω! Οι βάρβαροι είχαν πάρει σκλάβο το Βασιλόπουλο. Το φουσάτο του είχε νικήσει στην αρχή, τα φλάμπουρά του είχαν κυριέψει με αλαλαγμό τα κάστρα των βαρβάρων. Το Βασιλόπουλο είχε χυμήξει με ακράτητην ορμή, απάνω στο μούστωμα και στη μέθη της νίκης. Οι βάρβαροι με δόλο τον είχαν αιχμαλωτίσει!
»Τα δάκρυα της κόρης επίκραναν το κύμα τ' αρμυρό, οι αναστεναγμοί της εδιαλύθηκαν στον αέρα, κ' η προσευχή της έπεσε πίσω στη γη, χωρίς να φθάση στο θρόνο του Μεγαλοδύναμου. Ενα λουλουδάκι αόρατο, μοσχομυρισμένο, φύτρωσε ανάμεσα στους δυο αυτούς βράχους, οπού το λεν Ανθος του Γιαλού, αλλά μάτι δεν το βλέπει. Και το Βασιλόπουλο, που είχε πέσει στα χέρια των βαρβάρων, επαρακάλεσε να γίνη Σπίθα, φωτιά του πελάγους, για να φτάση εγκαίρως, ως την ήμερα που γεννάται ο Χριστός, να φυλάξη τον όρκο του, που είχε δώσει στη Λουλούδω.
»Μερικοί λένε, πως το Ανθος του Γιαλού έγινε ανθός, αφρός του κύματος. Κ' η Σπίθα εκείνη, η φωτιά του πελάγου που είδες, Μάνο, είναι η ψυχή του Βασιλόπουλου, που έλιωνε, σβήσθηκε στα σίδερα της σκλαβιάς, και κανείς δεν την βλέπει πια, παρά μόνον όσοι ήταν καθαροί τον παλαιόν καιρόν, και οι ελαφροΐσκιωτοι στα χρόνια μας».

Αλέξανδρου ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

2006-07-13T23:39:00.000+03:00

Κόψε και συ μια ελιά, μπορείς!

Τι αποτελεί είδηση; Η περιβόητη μαχητική δημοσιογραφία πως αξιολογεί την επικαιρότητα και πως «καθοδηγεί» τους σκεπτόμενους (;) πολίτες; Ατυχώς τις περισσότερες φορές οι λέξεις είναι αδειανές, χωρίς αντίκρισμα. Παραπλανητικοί καθρέφτες μέσα στους διαδρόμους του λαβύρινθου της εξουσίας. Πολλά τα λάβαρα που σηκώνουμε, πολύχρωμα μπαϊράκια όπου φυσάει ο άνεμος. Μεγάλη η παγίδα της ιδιοτέλειας, κρυμμένο μυστικό μέσα σε πολλές «γενναίες» λέξεις.
Για μένα λοιπόν φίλοι μου, κορυφαία είδηση της εβδομάδας που πέρασε δεν ήταν τι έκανε ο βουλευτής Παλληκαράκος ή τι δεν έκανε ο δήμαρχος της Άνω Ραγιαδούλας. Μια ανθρωποφαγική, εντός εισαγωγικών δημοσιογραφία, τέχνη εντυπωσιασμού επιπέδου ζούγκλας, θα διψούσε για τέτοια θεματολογία. Εφήμερα πυροτεχνήματα, αμφίβολης δυναμικής που εξυπηρετούν μόνο δημοσιοσχεσίτικες αλληλοεξυπηρετήσεις, να ήμαστε παράγοντες στο παιχνίδι. Κούφια καρύδια.
Για μένα είδηση κριτήριο της εποχής μας, που δείχνει την βαθιά- ανίατη αλλοίωση του Έλληνα ήταν το κόψιμο ενός ελαιώνα. Διαβάζω στην Καθημερινή της Κυριακής ότι οι ελαιώνες της Κέρκυρας γίνονται καυσόξυλα. Δέντρα τετρακοσίων και ετών αφανίζονται (με ρυθμό 3000 τον μήνα). Είναι δέντρα που – τι ειρωνεία- φύτεψαν οι Ενετοί και τώρα στέλνονται στην Ιταλία για να καούν στους φούρνους που ψήνουν πίτσες ή για να γίνουν χαρτί υγείας.
Διαλύεται το αδιάσπαστο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο αιώνων. Κι όταν Έλληνες κόβουν μια ελιά, κόβουν τους δεσμούς με τον μέσα εαυτό τους, με τα πολιτισμικά τους γονίδια. Υποθηκεύουν το μέλλον τους.
Και δεν είναι θέμα αφελούς οικολογικής ευαισθησίας. Όχι. Παντού κόβουμε «ελιές», ξεπατώνουμε το παρελθόν που μας λάμπρυνε, καταστρέφουμε τις ρίζες μας. Αλλού είναι η διάλυση της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, αλλού η αλλοίωση της πνευματικής μας παράδοσης, ή η άρνηση της ιστορικής μας μνήμης.
Κι όποιος δεν καταλαβαίνει, καταπώς λέει κι ο Διονύσης, δεν ξέρει που πατά και που πηγαίνει…

2006-07-13T23:30:00.000+03:00

Beauty Will Save the World
by Nancy Forest-Flier

Dostoevsky wrote, "Beauty will save the world." I used to think of this as a romantic idea, that we will be saved by the beautiful things around us, that the world will be saved if it can be made more attractive. The idea seemed romantic, something expressed by such sentiments as "there's beauty in everything, if only we would stop and smell the flowers." This suggests there is a gulf between the world and ourselves -- we have to put on the right eyeglasses to see it properly.
Today I realized that what Dostoevsky meant is that beauty must be our principle of life -- that beauty is not a perception, an influence, to be found outside us; it is the principle which must characterize the way we do everything. Everything we do must be done in beauty, with grace. The phrase "the beautiful gesture" kept coming back to me. Everything we do, even digging a ditch or scrubbing the floor, must be done in beauty. This does not mean that we are trying to make a beautiful ditch or a beautiful floor. It doesn't mean that we are trying to become beautiful ditch diggers or floor scrubbers. It doesn't even mean that we are trying to make a sort of ballet out of our ditch digging or floor scrubbing. It has to do with the way in which we execute the task, the way we live every minute as we do what we do; it has to do with being attentive to the activity at hand, acting without being concerned with how we look as we act. It is an innocent acting, not concerned with appearances or results or rewards; it is not concerned with being treated fairly, with getting even, with showing off, with making an impression, with getting the damn work out of the way, with wallowing in self-pity over one's misfortune. I would think it is not even concerned with acing out of certainty that this is God's will. I think it is simply making the beautiful gesture.
But why? Because this is the radical application of being at the center, where God is.
As I was cleaning the bathroom today, I was suddenly overcome with this sense that I must do this work as a beautiful gesture. This is the only free action available to me. If I act out of sense of resentment (because other people in the family are not doing what I'm doing), or anger (because the bathroom has a way of getting very messy very often), or self-pity (poor me!), then I'm a slave to my self and my work will be exhausting. Even if I work out of sense of pride (I've got to make this place shine) or some simple ethic of good behavior (God expects me to be a responsible wife and mother; this is how I become a good person), I'm still a slave to my self. The only way to go about it with joy, as a free person, is to work in the presence of God, in prayer. And this, I think, is how beauty will save the world.
I felt this all day long. I started the day making blueberry muffins, I finished the day making soup and pita bread, thinking all the while about the beautiful gesture.
The paradigm for living this way is the Liturgy. Every action that we perform in the Liturgy should be a beautiful gesture, from lighting candles and reverencing icons to receiving Holy Communion. It's the school where we learn how to live from moment to moment. The climate of continual prayer, the entreaties of the choir washing over us, the attitude of attention all teach us how to be grace-full people.
But cleaning the bathroom as though you were standing at Liturgy? It sounds scandalous, but I think it's true. A monk once told my husband you should wash the dishes as though you were washing the baby Jesus. Every gesture deliberate, beautiful and free.

Nancy Forest-Flier is a translator and editor as well as treasurer of the St. Nicholas of Myra Russian Orthodox Church in Amsterdam.
published in In Communion, issue 6; the journal of the Orthodox Peace Fellowship

2006-07-13T22:42:00.000+03:00

Από τη Σόλωνος στην Μεγάλου Αλεξάνδρου
Μνημονεύοντας Ζήσιμο Λορεντζάτο μέσα από βιβλιόστρατες

«Εμείς τι διαβάζουμε αληθινά;»
Επιστολή Ζ.Λ. στον Γιώργο Σεφέρη, 30.6.1951

Είναι περίεργο να σε κυνηγούν βιβλιοπωλεία στα όνειρα σου· μικρές απολαυστικές επιστροφές σε χώρους που αγάπησες και χάιδεψαν με έντυπη τρυφερότητα τα χρόνια τα περασμένα.
Σαν τα χάνια εκείνα που σημάδευαν τις στράτες των κυρατζήδων, αυτών που όργωναν με πολύπλοκα αυλάκια ολάκερη τη Βαλκανική· έτσι και εδώ άλλες διαδρομές, βιβλιόστρατες μυστήριες σε αυλάκωσαν.
Κηφισιά 1989. Βράδια, περνώντας από τα σκοτεινά, δεντρογεφυρωμένα σοκάκια, μετά στο τρένο, να γυρνάς φορτωμένος με νούμερα, ορισμούς και σχολές σκέψης. Μουδιασμένος ίσως, αλλά τα φωτισμένα παράθυρα των οικοδομών που γρήγορα περνάν μπροστά σου, κρυμμένες πιθανότητες ζωής, διδάσκουν περισσότερα. Ήξερες για τον Friedman και τη ρεαλιστική πολιτική, δεν γνώριζες τίποτα για έναν γέροντα (ζούσε εκεί κοντά, Αργυροπούλου 15) που χωρίς να πέσει «στη νοθεία της φήμης», πλούτισε πολλούς.
«Όμοια ο ψαράς μηδέ που γνοιάζεται τα σύνεργα του
Μέσα στην αφέγγαρη νυχτιά, ψαρεύει.
Τα φύλλα κοίταξε, αυτό είναι ποίηση. Τ’ άλλα είναι γραφή
Τη φτώχεια γράφοντας μαθαίνεις τη γραφής.

Όμως παράξενο
Τη φτώχεια της γραφής μαθαίνοντας, πλουταίνεις».
(ΛΕΥΚΑ, από την ΣΥΛΛΟΓΗ).

Ζήσιμος Λορεντζάτος, 25 Ιουνίου 1915 – 3 Φεβρουάριου 2004.
Πρώτη γνωριμία μέσα από γραπτό του Χρήστου Γιανναρά, που κουβαλούσες μέσα στον χακί στρατιωτικό σου σάκο , το «λουκάνικο», στην ΣΕΑΠ Ηρακλείου. Το καλοκαίρι διάβασες κι άλλα και σε ζώσανε τα φίδια.
7 Δεκεμβρίου 1993, Αθήνα ξανά. Επί της οδού Σόλωνος, το βιβλιοπωλείο τροφός:
ΠΑΡΟΥΣΙΑ. Έμπαινες διστακτικά, μα τακτικότατα, κατευθυνόσουν στον πάγκο εκεί πίσω στη μέση, πέρα από τη σκάλα και δειπνούσες αχόρταγα στη σωρεία των τίτλων. Ο Τσάκαλος μόνιμη παρουσία, βιβλιοθηκάριος σωστός.
Εκεί λοιπόν και τότε, η πρώτη παρουσία του Λορεντζάτου στη ζωή σου.
«ΤΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ (MSS 262)» εκδόσεις ΔΟΜΟΣ 1984.
Αγγίζω το χαρτί τώρα, τις κομμένες και πολύπαθες από μολύβι σελίδες και σκέφτομαι πόσα πήρα· «άξαφνος φωτισμός». Όχι οι γνωστές φλυαρίες, ή οι ραφιναρισμένες ειρωνείες. (Τρία χρόνια μετά, μοναχικός επισκέπτης απόγευμα Νοεμβρίου, «προσκύνησις» του χειρογράφου του γηραιού στρατηγού, γέροντος λαμπροφόρου).
Μα πόσο ξαφνιάστηκες, όταν επανερχόμενος εκεί στη Σόλωνος, εκ Δυτικής Μακεδονίας πλέον, διαπίστωσες την πικρή απουσία της ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ. Πεθαίνουν και τα βιβλιοπωλεία;
Εκεί κοντά στην Σόλωνος, ανεβαίνοντας την Μαυρομιχάλη, το βιβλιοσπιτικό που σε στέγασε ουκ ολίγες φορές. ΔΟΜΟΣ. Μα τι βιβλία έχουν εκδοθεί από τούτο το τυπογραφικό εργαστήρι! Από εκεί πήρες και τις δίτομες ΜΕΛΕΤΕΣ, δώρο των γονιών· μάλιστα εκ χειρών του εκδότη το αγόρασες-και βέβαια δίστασες να του μιλήσεις. Μετά από χρόνια γεύθηκες το «Ο Ζήσιμος Λορεντζάτος και τα εκδοτικά»∙ γράμματα μαστόρικα. Στις ΜΕΛΕΤΕΣ ξαναδιάβασες, πάντα έκπληκτος και για τον Παπαδιαμάντη, τον Σολωμό, τον Όμηρο. Μα στα αλήθεια διάβαζες για το δικό σου το σπιτικό· την χώρα σου που δεν ήξερες, τη βροχή εκείνη στο παράθυρο του σπιτιού της γιαγιάς που δεν γνώριζες πόσο θα σε κατεδίωκε αγαπητικά.
Κι ο άλλος ο ΔΟΜΟΣ, ο τόσο αγαπημένος, επί της Καστριτσίου, εν Θεσσαλονίκη. Πόσα και πόσα από τούτο το ζαχαροπλαστείο.
Ανάμεσα τους εκείνο το πολυδωρισμένο «Μνημόσυνο για τον Κορνήλιο Καστοριάδη από τον Ζήσιμο Λορεντζάτο ένα φίλο του» από το ΡΟΔΑΚΙΟ.
Το ΡΟΔΑΚΙΟ και τον Λορεντζάτο τους ξανασυνάντησες στις ΑΠΟΣΙΩΠΗΣΕΙΣ (τυπωμένο σε χαρτί AVORIO 140 gr ΙΤΑΛΙΑΣ στο τυπογραφείο του Μιχάλη Μπορμπουδάκη, στοιχειοθετημένο από την μονοτυπία των Αφων Παληβογιάννη. Για να φας σωστό ψωμί, μυρωδάτο, ξεκινάς με τα χέρια σου από το χωράφι και καταλήγεις στο φούρνο. Γνωρίζεις και αναγνωρίζεις, λειτουργικά, τα υλικά σου). Ήταν Λαμπροτρίτη, στο κοζανίτικο Συνεταιριστικό Βιβλιοπωλείο. Από τη Κοζάνη πάλι προμηθεύτηκες τα χρειώδη: τις καταπληκτικές ΡΩΜΙΕΣ, «αυτή τη μεγάλη δύναμη που κρατά ζωντανό το γένος». Εκπληκτική στοιχειοθεσία του Φίλιππου Βλάχου.
Και πόσοι άλλοι σταθμοί στη στράτα:
ΣΤΟΥ ΤΙΜΟΝΙΟΥ ΤΟ ΑΥΛΑΚΙ. Θάλασσα, το λιβάνι της ενάτης ωδής του όρθρου «Την Θεοτόκον και μητέρα του Φωτός…», το δημοτικό τραγούδι που εισέρχεται θεραπευτικά μέσα σε ένα νοσοκομείο.
ΑΝΤΙ ΧΡΥΣΕΩΝ. Νύχτα της Κυριακής μετά των Φώτων, με ραγδαία βροχή, το τελείωσες και πολλά σκέφθηκες, για τους οικείους, τους φίλους που ζέστανε αυτός, συντροφιά με «ποτήρια κοντά Duralex…Εκεί στερεώθηκε η φιλία μας» (Λάμπρος Καμπερίδης, DESIDERATUS ΕΣΑΕΙ). Το ζουμί είναι εκεί, στη σχέση, στο ζωντανό αλισβερίσι εκείνο, το ακατάγραφο, που αποστάζει ύδωρ ζωής.
Φεβρουάριος 2004. Γρεβενά, στο ΑΣΥΝΑΓΩΝΙΣΤΟΝ επί της Μεγάλου Αλεξάνδρου, στον πεζόδρομο. Βιβλιοπωλείο των παιδικών χρόνων και ηρώων.
Η επικαιρότητα βράζει προεκλογικώς και κάτω δεξιά στο εξώφυλλο του ΑΝΤΙ διαβάζεις «Ζήσιμος Λορεντζάτος». Καταλαβαίνεις. Ανάγνωση του Ν.Δ.Τ., του τρομερού Χαλκιδιώτη (ή Σκιαθίτη, άραγε;).
Και πάλι από την Μεγάλου Αλεξάνδρου, τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου η ειδική έκδοση του ΑΝΤΙ, τιμή και δόξα στον εκδότη του: «κάποιες αξίες διαρκείς αξίζει να μας σταματούν για να ανασάνουμε». Ανάσα και με το φετινό της ΝΕΑΣ ΕΣΤΙΑΣ αφιέρωμα, με τη διευθυντική φροντίδα του Σταύρου Ζουμπουλάκη.

Τι μένει; Τι έψαχνε; Τι ψάχνουμε;
Από σελίδες χαρτιού να βγάλουμε νόημα; «Εμείς τι διαβάζουμε αληθινά;».
Μπας και οι βιβλιόστρατες είναι αδιέξοδα τεχνηέντως κατασκευασθέντα;

«Καμιά φορά τα πιο συνηθισμένα πράγματα, ακόμα και ένα ταπεινό ή γεραλέο ξύλο, μπορούν να δείξουν το δρόμο στους απροσανατόλιστους…..
Τι να τα κάνεις τα περισσότερα λόγια ή και όλα μαζί τα κατεβατά των σοφών;
Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπην δε μη έχω…»
(ΤΟ ΧΑΜΕΝΟ ΚΕΝΤΡΟ).

Αγάπη. Μας έδειξε δρόμους δυσανάβατους ανθρωπίνοις λογισμοίς.
Αλήθεια και Ζωή.

«….Εκείνο που μας χρειάζεται το περισσότερο είναι να χαιρόμαστε την πνευματική μοσχοβολιά του….».

Γρεβενά, 24.5.2006

α.ν.π. Παρέμβαση, τεύχος 135

2006-07-13T22:40:00.000+03:00

«Εικελόνειρος Εκδότης»
ή περί μιας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ των ονείρων μας

«Κουράγιο χρειάζεται. Ανάμεσα στο δείκτη του χεριού σου και την άκρη του τετραδίου σου απλώνεται τεραστίου μήκους έκταση που έχεις να διανύσεις.»
Οδυσσέας Ελύτης

Στην αρχή ήταν μια ειδησούλα θαμμένη εντύπως σε κάποια γωνιά. Μετά, η τηλεφωνική συνομιλία με το φίλο που αντιφωνεί ρωμαλέα και ρωμαίικα στη Θράκη. Ήταν λοιπόν αληθινό;
Ο Κώστας Γ. Ζουράρις νέος εκδότης της ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.
Τέτοιες ειδήσεις είναι για μένα από το υλικό που φτιάχνονται τα όνειρα. Δεν χάθηκε η μαγιά ακόμη. Κάτι παίζεται στο ρωμαίικο…
Βεβαίως για τους τυφλούς τηλεορασάκιδες, τους άσχετους δημοσιοσχεσίτες υπάρχουν μόνο αμήχανοι γέλωτες και φθηνοί ψίθυροι.
Αυτοί (μήπως όλοι μας;) ζούνε υποστηριζόμενοι από τα μηχανάκια της AGB και τις δημοσκοπήσεις. Τα φλας είναι η ζωή τους.
Τούτος, τολμάει στα δύσκολα. Γιατί είναι πνευματικοπαίδι του Θουκυδίδη. Έχει κολυμπήσει στις θάλασσα του Αγίου Μάξιμου του Ομολογητή. Μύρισε τις φωταύγειες του Μακρυγιάννη. Τα ήπιε με τον Παπαδιαμάντη.
Και λοιπόν, θα ρωτήσει ο γείτονας μου πίσω από τους πάγκους με τις πραμάτειες του. Και λοιπόν, δεν έχω απαντήσεις που να μπαίνουν στο ζύγι. Μ’ αρέσει το όνειρο. Μ’ αρέσει αυτή η Μακεδονική εφημερίδα να πάει στο σεφέρι ως νέα φάλαγγα σαρισοφόρων αγγέλων.
Μα τι θα πετύχει, που θα χρησιμεύσει;
Εεε, φτάνει να μας ξυπνήσει το ένστικτο του Ωραίου.

2006-07-13T22:36:00.000+03:00

Ημάς ευωδιάζεις, μυστικοίς χαρίσμασι[1]
Ήγουν πραγματεία ελαχίστη περί την των ιερών λειψάνων αρωματική χάρη

Ξεκινώντας να γράφω με χιόνι γερό, δυτικομακεδονίτικο, δυό λογισμοί σα νιφάδες (ή δύστροπες νυφαδιές) πέφτουν πάνω μου.
*Τόσο εμπιστοσύνη έχεις στα λόγια σου, τις γλιστερές τις λέξεις;
**Και εκείνο το άλλο, που με αντικρίζει κάθε φορά καλοτυπωμένο και καλοζυγισμένο από το σελιδοδείκτη βιβλίου διδαχής οθνείας γλώσσης:
«Υποκριτής εστίν ο διδάσκων τον πλησίον αυτού πράγμα, εις αυτός ουκ έφθασε», Αββάς Ποιμήν.
Στις λέξεις μεν, εράσμιες κατά πάντα, όπως και στα του βίου πράγματα καλό είναι να αποφεύγονται οι βεβαιότητες και οι τσιμενταρισμένες ιδεοληψίες. Να αναπνέουν αυτές κι εμείς με επιείκεια και κατά το δυνατόν φιλανθρωπία.
Όσο για τις διδασκαλίες, άστα να πάνε. Μακράν εμού τέτοιο κουσούρι.
Απλά θα ακολουθήσω τη συνταγή Εκείνου που αύρα λεπτή τον ζωογόνησε για να φωτίζει εμάς ες αεί. Συρράπτης επιφυλλίδων[2].
Ελάχιστα σταχυολογήματα, συρραφή ελλειπτική από μνήμες δροσοφόρες και λόγια ιαματικά για την των ιερών λειψάνων αρωματική χάρη.

Και πρώτα-πρώτα μια εξήγηση. Θεωρούσα τη προσκύνηση των λειψάνων κατάλοιπο δεισιδαιμονίας, εμπορική αξιοποίηση λαϊκής ευλάβειας. Μα, τα….κόκαλα;
Βυζαντινισμοί αδιέξοδοι, σκοταδισμός κτλ. κτλ.
(Να πάλι ο σοφός Σκιαθίτης, γράφοντας ως μεταφραστής και δικαιολογώντας τα νεανικά μεταφυσικά παιχνιδίσματα του Λόρδου Βύρωνα, με διορθώνει και επαναφέρει:
«Τας γραμμάς ταύτας ο ποιητής έγραφε νεώτατος εις ηλικίαν 22 ετών. Επόμενον δε ήτο να ναυαγήση καθώς ναυαγούν όλοι όσοι δια του λογικού ζητούσι να εξετάσωσι τα τοιαύτα υπερφυσικά θέματα»[3]).

Μακριά από το διαφωτισμένο μου μυαλό η πιθανότητα η άλλη, η υποψία άλλης βιοτής. Κι ακόμη, ούτε σκέψη για το καρποφόρο χωράφι της αποτυχίας, το ναυάγιο που σώζει, τον Άδη που άδει αναστάσιμα. Τίποτα από όλα αυτά. Πολλά από τα άλλα, τα χρήσιμα…

Να όμως που τ’ αρώματα της αλήθειας, τα τόσο θεραπευτικά, έχουν τον τρόπο τους και μας σκουντάνε.

Το πρώτο κτύπημα από τη… Σεραϊνώ.

Η Σεραϊνώ ήτο σαράντα χρόνων, και μετά τόσα χρόνια, 15 περίπου, δεν εγέννησε τίποτε. Ούτε παιδί, ούτε κουτάβι, ούτε «κλούθο».[4]

Ο Γάμος του Καραχμέτη, εκεί που νυμφευόμαστε την αλήθεια. Τα γεγονότα γνωστά. Ο επίλογος τάλαντο αθωνικό που καλεί εν μέσω νυκτός:
Όταν επήγαν μετά τρία έτη να σκάψουν δια την ανακομιδή των λειψάνων της, λεπτόν θεσπέσιον άρωμα ως βασιλικού, μόσχου και ρόδου άμα, ανήλθεν εις τους μυκτήρας του ιερέως, του σκάπτοντος εργάτου, της Λελούδας και δύο άλλων παρισταμένων γυναικών.
Τα κόκκαλα της είχον ευωδιάσει.[5]

Τελεία και παύλα ο Σκιαθίτης. Κόκαλο εμείς.

Το νήμα της συνέχειας το πιάνει ο Νίκος Φωκάς (Το Θαύμα) με εκείνη την πολύπαθη Παρασκευούλα («…την κίτρινη, τη μογγόλα….).
Και εκεί θήτευσα έτι και έτι στα καθ’ ημάς:

Το κτηματάκι όπου βρισκόταν ενταφιασμένη η Παρασκευή ήταν έξω από την πόλη, σε απόσταση δέκα λεπτών με το αυτοκίνητο. Η συνοδία έφτασε κατά τις οκτώ το πρωί, λίγο μετά την ανατολή ενός παγερού ήλιου -που γρήγορα κάλυψαν τα σύννεφα... Έκαναν κύκλο γύρω από τον τάφο. Η παρουσία του ιερέα εκεί ήταν μόνο συμπτωματική, και χωρίς κανένα θρησκευτικό νόημα... Επιδόθηκαν χωρίς χρονοτριβή στο έργο... Και τότε, με τους πρώτους ήχους της σκαπάνης, ένα λεπτό ανοιξιάτικο άρωμα, σαν από βασιλικό, μόσχο και ρόδο συνάμα, ανέβηκε από το χώμα, μέσα στην καρδιά του χειμώνα, στις αισθήσεις των παρισταμένων: του Βασίλη, της πρεσβυτέρας, του μικρού τους γιου, της συγγένισσας και των δύο ενηλίκων παιδιών της. Τα κόκκαλα της Παρασκευής είχαν ευωδιάσει.

Μα πως έχει ο Θεός τον τρόπο του και μας νουθετεί πάντα με το στόμα των ποιητών;!

Πολλά χρόνια πριν σε εκείνο το οκτωήχι της νιότης (Το Αλφαβητάρι της Πίστης του διδάσκαλου του Γένους Χρήστου Γιανναρά) διάβασα για του αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού τον άπειρο σεβασμό στην ύλη, από την οποία–με την ενσάρκωση- προήλθε η σωτηρία μας. Από το παράθυρο πετιούνται όλοι οι πλατωνισμοί, ψευτοπνευματισμοί και φιλοσοφισμοί που μας βασανίζουν.
Καταξιώνεται λοιπόν το σώμα, η ύλη. Από το λάδι του καντηλιού μέχρι το ξύλο και τα χρώματα της εικόνας την οποία προσκυνώντας διαβαίνουμε (θυμάσαι το διαβατικό στις αγιορείτικες μοναστηριακές πύλες) στο επέκεινα. Και το ανθρώπινο σώμα που ερωτεύεται και πονά και χαλνιέται και ξαναφτιάχνεται. Και μπορεί να γίνει σώο, ολάκερο, να γίνει τίμιο και μυροπωλείο χάριτος. Και σ’ αυτό να θεμελιώνονται άγιες τράπεζες της παντοτινής Ευχαριστίας. Και να σωζόμαστε, δηλαδή να γινόμαστε όντως πλάσματα της αγάπης του.
(Να που θυμάμαι τώρα τον Χρήστο Γιανναρά πριν από έτη πολλά, να διδάσκει τηλεοπτικώς-αν και της τηλοψίας σπανιότατη η ωφέλεια- τα περίπου εξής: 99% των ανθρώπων που ερωτεύονται και 99% των ανθρώπων που θρησκεύουν ζουν σε μια αυταπάτη. Κάπως έτσι το θυμάμαι. Και κατανοώ πόσο σχετικό είναι μ’ αυτά που λέμε.
Η φαλκίδευση όμως καταργεί το γνήσιο, το είδωλο μπορεί να διαλύσει την Εικόνα ως παράθυρο στα έσχατα; Ερωτήματα έρωτος πληγωμένου. Δεν έχω να προσφέρω βεβαιότητες. Μόνο κείνο το άρωμα της γιορτής, το ανεξήγητο, την όσφρηση την ηδονική παραμονές των Χριστουγέννων από τις φρεσκοψημένες λειτουργιές. Πληρότητα).
Διαβάζουμε το συναξάρι του Φαρασιώτη Αγίου Αρσενίου από το γερό Παϊσιο τον Αγιορείτη. Εκεί η ανάγνωση είναι αλλιώτικη, μοσχομυρίζει.
Ημάς ευωδιάζεις μυστικοίς χαρίσμασι.
Και να πάμε μετά στην ανοικτή σ’ όλους μας αγκαλιά του αγίου, που αναμένει την επιστροφή μας.
«Ελπιδοφόρο παράδειγμα ότι ο χους εξ ου προερχόμαστε και εις το οποίον καταλήγουμε, συνδέεται δι’ αγάπης προς το φώς…» σημειώνει κάπου ο Ν. Γ. Πεντζίκης, φαρμακοποιός εκ Θεσσαλονίκης και ιατρεύων τα πάθη μας ως μετέχων του φωτοφόρου αρώματος της χάρης των αγιών.
Προσκυνώντας τη ζωοποιό τους χάρη, θέλω να ψάλλω εξόχως λαμπρυνόμενος μετά εκείνου του «γνωστού εν Αθήναις γηραιού και σεβάσμιου Κρητός» της «Εξοχικής Λαμπρής»:
«…. «Άλαλα τα χείλη των ασεβών των μη προσκυνούντων, οι κερατάδες!
την εικόναν σου τη σεπτήν…»
Αληθείς ορθόδοξοι Έλληνες!»[6]

[1] Απόστιχα του Μικρού Εσπερινού, από την Ακολουθία του Αγίου Αρσενίου του Καππαδόκη, ποίημα του μακαριστού γέροντος Γερασίμου Μικραγιαννανίτη.
[2] Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Ο Σημαδιακός. Από την θαυμαστή κριτική έκδοση του Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλου, εκδόσεις Δόμος. Τόμος 2, σελ. 106 (2.106).
[3] Παπαδιαμαντικά Τετράδια, τεύχος 6, σελ. 23. Εκδόσεις Δόμος.
[4] Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ο.π. 4.496.
[5] Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ο.π. 4.507
[6] Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ο.π. 2.133.

α.ν.π. Παρέμβαση, τεύχος 134

2006-07-13T22:05:00.000+03:00

Γρεβενών γραφήματα …

Σε αλληλογραφία των αρχών του 13ου αιώνα αναφέρεται η αξιόλογη πόλη των Γρεβενών η οποία έχει «… και παν ότι ηδύνατο να θέλγη την ψυχήν…»
Ψυχής θέλγητρο, λοιπόν.
Ενώ σε πρόσφατο οδηγό χειμερινών διακοπών αναφέρεται πως δεν είναι ακριβώς η Μύκονος του Χειμώνα (sic).

Tι περιμένει άραγε τον ταξιδιώτη που, βόρεια πορεύομενος, φτάνει στα Γρεβενά.
Όχι βέβαια για «μικρές αποδράσεις» (έκφραση που αδικεί τους πάντες), αλλά για αναζητήσεις με αγαπητική διάθεση του τοπίου και του τρόπου της Ελλάδας.

Γεωγραφικά και χρονικά ο Νομός Γρεβενών ανοίγεται, αγκαλιάζει και προσφέρει στον ανήσυχο, τον «ψαγμένο».

Η πόλη, πέρα από τις οικοδομικές περιπέτειες (που έχουν σημαδέψει όλο το Ελληνικό σώμα), έχει μια ομορφάδα.
Ιδιαίτερα, όταν την περπατήσεις με την πρωϊνή πάχνη και τη μυρωδιά του ξύλου που καίγεται τον χειμώνα. Ζεσταίνει και φιλο-ξενεί.
Τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα θέλγουν με χωριά και γεφύρια, με ανθρώπους που προσπαθούν και αγωνίζονται.
Είτε στα Βλαχοχώρια στην Πίνδο, με τις πανέμορφες οδικές διαδρομές, ή στα μαστοροχώρια του Βοϊου (με λιγοστό κόσμο πια, αλλά τη μεγάλη ομορφιά μέσα στην απλότητα τους), το τοπίο σαγηνεύει.
Βόλτες στα δρομάκια της Δεσκάτης, ανάβαση και προσκύνημα στο Μοναστήρι της Ζάβορδας του Οσίου Νικάνορα με την εκπληκτική αγιογράφηση και ιστορία.
Περπάτημα στα πέτρινα γεφύρια που σαν στολίδια κοσμούν όλο το Νομό και μας μεταφέρουν στην αγάπη των προγόνων για τη φύση και τον πολιτισμό μιας άφταστης αρχιτεκτονικής.
Μύηση στην απίστευτου πλούτου χλωρίδα και πανίδα. Τοπική γαστρονομία άφταστη.

Μα και οι 4 εποχές του χρόνου καλούν για εξερεύνηση.
Το καλοκαίρι με τα πανηγύρια, όπου των Ελλήνων οι κοινότητες επιμένουν, μελωδούν, συναντιούνται σε γλέντι πανάρχαιο.

Το φθινόπωρο με τα μανιτάρια και τα «καζάνια» για τσίπουρο λίγο μετά τον τρύγο. Ιεροτελεστίες της καθημερινότητας.

Το χειμώνα που πέρα από τα χιονοδρομικά δρώμενα προσφέρει τα αξεπέραστα ΑΝΑΚΑΤΩΣΑΡΙΑ στις Απόκριες με κέφι πρωτότυπο και ολοζώντανο, άφτιαχτο και δημιουργικό.

Και η άνοιξη, με το μεγαλούργημα της φύσης, τη σύναξη του Πάσχα που ανασταίνει τα χωριά και μας θυμίζει τι είναι γιορτή.

Όσο η καρδιά της χώρα μας κτυπάει και στο μικρότερο και πιο «ασήμαντο» χωριό αυτής της μικρής γωνιάς ( με τα προβλήματα και τις χαρές της) μπορούμε όλοι να ελπίζουμε, να χαιρόμαστε.
Να πιστεύουμε στα Γρεβενά σαν θέλγητρο ψυχής…

2006-07-13T21:43:00.000+03:00

"Εκείνος που βοηθά τον πλησίον του, λαμβάνει βοήθεια από το Θεό. Εκείνος που κατηγορεί τον συνάνθρωπό του με φθόνο, έχει κατήγορό του το Θεό"

Γέροντας Παΐσιος

Πολλές φορές, μην πω πάντα, η καθημερινότητα μας δίνει αφορμές να βάλουμε το μυαλό μας να δουλέψει κάπως διαφορετικά.
Να αντλήσουμε νερό από βαθύτερα πηγάδια, να ξεκλειδώσουμε τις καρδιές μας.
Τις προάλλες κοιτούσα τις εφημερίδες και τα περιοδικά σε κεντρικό σημείο της πόλης μας- μια ευχάριστη ενασχόληση μέσα στο καθημερινό τρέξιμο.
Εκεί παραπέρα πήρε το μάτι μου μια γιαγιά. Κοντά λευκά μαλλιά, ρούχα «φτωχικά», μπαστούνι στο χέρι. Είχε πάρει μια ρώσικη εφημερίδα και μετρούσε διστακτικά τα ψιλά στο χέρι της.
Να πω την αλήθεια: αυτή η σκηνή με πόνεσε.
Ποιος, αλήθεια ποιος, νοιάζεται γι’ αυτούς τους ανθρώπους; Για τους «οικονομικούς μετανάστες», τους αλλοεθνείς, τους ομοδόξους ή οτιδήποτε άλλο;
Και πρώτα από όλα εγώ τι έκανα; Την πλησίασα; Της μίλησα; Ενδιαφέρθηκα; Όχι.
Δίστασα. Και αυτός ο δισταγμός είναι άβυσσος ολάκερη.
Μεθαύριο Κυριακή θα ακούσουμε στο ευαγγέλιο για το Χριστό που σπλαχνίστηκε τους ανθρώπους που είχαν πεινάσει και τους έθρεψε.
Βέβαια ο ίδιος είναι η τροφή της αθανασίας και το νερό της ζωής. Ποιοι όμως εδώ πραγματικά πιστεύουν στο λόγο του και έχουν σπλάχνα φιλάνθρωπα;
Ποιος βοηθάει τον συνάνθρωπο του; Το να χορταίνουμε τους πεινασμένους με λόγια παχιά και χρυσοστόλιστα δεν είναι λύση. Οι εγκύκλιοι, τα δελτία τύπου, τα άρθρα από τους ποικίλους θρόνους μας δεν είναι λύση.
Το να κατηγορούμε, και τα έργα μας να είναι έργα φθόνου, που θα οδηγηθούμε;

Υπάρχει τόσος πόνος και αναρωτιέται κανείς που θα ακουμπήσει το κεφάλι του αυτός που πουθενά δεν έχει να πει την ανάγκη του.

Μήπως επιτέλους πρέπει να βρούμε βοηθός μας τον Θεό με το να βρεθούμε δίπλα στο συνάνθρωπο μας;

α.ν.π. (κείμενα δημοσιευμένα-εκτός εάν σημειώνεται αλλιώς- στα ΧΡΟΝΙΚΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, στήλη ΕΜΦΡΩΝ)